Tách công ty là gì? Tách công ty được quy định như thế nào?

Tách công ty là gì? Tách công ty được quy định như thế nào?

Luật sư cho tôi hỏi: Tôi là chủ sở hữu một công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và phân phối hàng tiêu dùng. Sau một thời gian hoạt động, tôi dự định thành lập thêm một công ty mới để chuyển một bộ phận hoạt động kinh doanh hiện tại sang pháp nhân mới, trong khi công ty ban đầu vẫn tiếp tục duy trì hoạt động và thực hiện các ngành nghề kinh doanh còn lại. Vậy cách tôi thành lập công ty mới như trên có phải thuộc trường hợp tách công ty không? Tách công ty là gì? Tách công ty được quy định như thế nào? Rất mong Luật sư tư vấn. Xin cảm ơn!

MỤC LỤC

1. Cổ đông trong công ty cổ phần có những nghĩa vụ gì?

2. Tách công ty là gì? Tách công ty được quy định như thế nào?

 

Trả lời:

1. Cổ đông trong công ty cổ phần có những nghĩa vụ gì?

Cổ đông là cá nhân, tổ chức sở hữu ít nhất một cổ phần của công ty cổ phần. Bên cạnh những quyền lợi gắn liền với việc sở hữu cổ phần, cổ đông phải thực hiện một số nghĩa vụ đối với công ty cổ phần. Nghĩa vụ của cổ đông được pháp luật ghi nhận tại Điều 119 Luật Doanh nghiệp năm 2020, cụ thể như sau:

"Điều 119. Nghĩa vụ của cổ đông

1. Thanh toán đủ và đúng thời hạn số cổ phần cam kết mua.

2. Không được rút vốn đã góp bằng cổ phần phổ thông ra khỏi công ty dưới mọi hình thức, trừ trường hợp được công ty hoặc người khác mua lại cổ phần. Trường hợp có cổ đông rút một phần hoặc toàn bộ vốn cổ phần đã góp trái với quy định tại khoản này thì cổ đông đó và người có lợi ích liên quan trong công ty phải cùng liên đới chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi giá trị cổ phần đã bị rút và các thiệt hại xảy ra.

3. Tuân thủ Điều lệ công ty và quy chế quản lý nội bộ của công ty.

4. Chấp hành nghị quyết, quyết định của Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị.

5. Bảo mật các thông tin được công ty cung cấp theo quy định tại Điều lệ công ty và pháp luật; chỉ sử dụng thông tin được cung cấp để thực hiện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình; nghiêm cấm phát tán hoặc sao, gửi thông tin được công ty cung cấp cho tổ chức, cá nhân khác.

6. Nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này và Điều lệ công ty."

Theo đó, nghĩa vụ của cổ đông trong công ty cổ phần bao gồm:

Thứ nhất, cổ đông phải thanh toán đủ và đúng thời hạn số cổ phần cam kết mua. Nghĩa vụ này nhằm bảo đảm vốn điều lệ được góp đủ theo cam kết, tạo nguồn lực tài chính cần thiết để công ty triển khai các hoạt động sản xuất, kinh doanh và thực hiện các kế hoạch đã đề ra. Việc thanh toán đúng hạn còn góp phần duy trì tính ổn định về vốn, hạn chế tình trạng thiếu hụt nguồn lực do cổ đông không thực hiện hoặc chậm thực hiện cam kết góp vốn, ảnh hưởng đến hoạt động của công ty cũng như quyền lợi của các cổ đông khác.

Thứ hai, cổ đông không được rút vốn đã góp bằng cổ phần phổ thông ra khỏi công ty dưới mọi hình thức, trừ trường hợp được công ty hoặc người khác mua lại cổ phần. Việc tự ý rút vốn mà không thông qua quá trình chuyển nhượng cổ phần cho người khác hoặc được công ty mua lại cổ phần có thể làm suy giảm nguồn lực tài chính và ảnh hưởng đến quyền lợi của doanh nghiệp, cổ đông khác và các chủ thể có liên quan. Trường hợp có cổ đông rút một phần hoặc toàn bộ vốn cổ phần đã góp trái với nghĩa vụ này thì cổ đông đó và người có lợi ích liên quan trong công ty phải cùng liên đới chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi giá trị cổ phần đã bị rút và các thiệt hại xảy ra. Điều này nhằm ngăn ngừa hành vi rút vốn trái phép, đồng thời xác định hậu quả pháp lý đối với cả những người có lợi ích liên quan, qua đó, hạn chế việc lợi dụng tư cách cổ đông để làm thất thoát vốn và né tránh nghĩa vụ tài sản của doanh nghiệp.

Thứ ba, cổ đông có nghĩa vụ tuân thủ Điều lệ công ty và quy chế quản lý nội bộ của công ty. Điều này sẽ duy trì kỷ luật, trật tự trong nội bộ công ty, bảo đảm sự vận hành thống nhất, hạn chế các vấn đề tranh chấp giữa các nhóm cổ đông hoặc giữa cổ đông với các chủ thể các chức danh quản lý trong công ty.

Thứ tư, cổ đông phải chấp hành nghị quyết, quyết định của Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị. Cổ đông có thể bỏ phiếu không tán thành hoặc không tham gia biểu quyết nhưng một khi nghị quyết, quyết định của Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị được thông qua hợp pháp thì cổ đông vẫn bắt buộc phải chấp hành. Nghĩa vụ này nhằm bảo đảm tính thống nhất trong hoạt động quản trị, điều hành, tránh tình trạng mỗi cổ đông tự thực hiện theo quan điểm riêng, gây cản trở việc triển khai các quyết định chung của công ty. Đồng thời, việc tuân thủ các nghị quyết, quyết định đã được thông qua hợp pháp còn góp phần duy trì trật tự quản lý nội bộ và bảo đảm hoạt động của công ty được thực hiện ổn định, xuyên suốt.

Thứ năm, cổ đông có nghĩa vụ bảo mật các thông tin được công ty cung cấp theo quy định tại Điều lệ công ty và pháp luật, chỉ sử dụng thông tin được cung cấp để thực hiện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời, nghiêm cấm phát tán hoặc sao, gửi thông tin được công ty cung cấp cho tổ chức, cá nhân khác. Nghĩa vụ này sẽ góp phần bảo vệ bí mật kinh doanh và lợi ích của doanh nghiệp, ngăn ngừa tình trạng cổ đông lợi dụng quyền tra cứu và trích lục các thông tin theo luật định để rò rỉ dữ liệu tài chính, danh sách khách hàng hoặc bí mật công nghệ. Qua đó, pháp luật vừa bảo đảm cho cổ đông có điều kiện tiếp cận thông tin và giám sát hoạt động của công ty, vừa giới hạn mục đích sử dụng thông tin trong phạm vi cần thiết để thực hiện quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Sự cân bằng này giúp ngăn chặn việc khai thác hoặc sử dụng thông tin gây bất lợi cho doanh nghiệp, đồng thời duy trì tính minh bạch trong quản trị công ty.

Ngoài ra, cổ đông phải tuân thủ những nghĩa vụ khác theo Luật Doanh nghiệp năm 2020 và Điều lệ công ty. Điều này sẽ tạo sự linh hoạt và chủ động để công ty có thể bổ sung các nghĩa vụ đặc thù vào Điều lệ công ty, phù hợp với tình hình hoạt động cụ thể của từng công ty.

Như vậy, các nghĩa vụ của cổ đông không chỉ gắn với việc thực hiện đầy đủ cam kết góp vốn mà còn hướng đến việc duy trì kỷ luật, bảo đảm tính thống nhất trong quản trị và bảo vệ lợi ích của công ty. Việc tuân thủ những nghĩa vụ này góp phần cân bằng lợi ích giữa cổ đông với doanh nghiệp, hạn chế các hành vi gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động nội bộ và bảo đảm công ty cổ phần vận hành ổn định, minh bạch. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm của mỗi cổ đông trong quá trình tham gia tổ chức, quản lý và phát triển công ty.

2. Tách công ty là gì? Tách công ty được quy định như thế nào?

Tách công ty là một trong các hình thức tổ chức lại doanh nghiệp, có thể thực hiện với mục đích phân chia hoạt động, tài sản và rủi ro kinh doanh. Pháp luật ghi nhận về tách công ty tại Điều 199 Luật Doanh nghiệp năm 2020, cụ thể như sau:

"Điều 199. Tách công ty

1. Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần có thể tách bằng cách chuyển một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ, thành viên, cổ đông của công ty hiện có (sau đây gọi là công ty bị tách) để thành lập một hoặc một số công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần mới (sau đây gọi là công ty được tách) mà không chấm dứt tồn tại của công ty bị tách.

2. Công ty bị tách phải đăng ký thay đổi vốn điều lệ, số lượng thành viên, cổ đông tương ứng với phần vốn góp, cổ phần và số lượng thành viên, cổ đông giảm xuống (nếu có); đồng thời đăng ký doanh nghiệp đối với các công ty được tách.

3. Thủ tục tách công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần được quy định như sau:

a) Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc Đại hội đồng cổ đông của công ty bị tách thông qua nghị quyết, quyết định tách công ty theo quy định của Luật này và Điều lệ công ty. Nghị quyết, quyết định tách công ty phải gồm các nội dung chủ yếu sau: tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty bị tách; tên công ty được tách sẽ thành lập; phương án sử dụng lao động; cách thức tách công ty; giá trị tài sản, quyền và nghĩa vụ được chuyển từ công ty bị tách sang công ty được tách; thời hạn thực hiện tách công ty. Nghị quyết, quyết định tách công ty phải được gửi đến tất cả chủ nợ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ra quyết định hoặc thông qua nghị quyết;

b) Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc cổ đông của công ty được tách thông qua Điều lệ, bầu hoặc bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và tiến hành đăng ký doanh nghiệp theo quy định của Luật này.

4. Sau khi đăng ký doanh nghiệp, công ty bị tách và công ty được tách phải cùng liên đới chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ, các khoản nợ chưa thanh toán, hợp đồng lao động và nghĩa vụ tài sản khác của công ty bị tách, trừ trường hợp công ty bị tách, công ty được tách, chủ nợ, khách hàng và người lao động của công ty bị tách có thỏa thuận khác. Các công ty được tách đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp được phân chia theo nghị quyết, quyết định tách công ty."

Theo đó, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần có thể tách bằng cách chuyển một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ, thành viên, cổ đông của công ty hiện có (sau đây gọi là "công ty bị tách") để thành lập một hoặc một số công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần mới (sau đây gọi là "công ty được tách") mà không chấm dứt tồn tại của công ty bị tách. Có thể thấy, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần là hai loại hình được phép thực hiện việc tách công ty. Quá trình này được tiến hành thông qua việc chuyển một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ, thành viên, cổ đông của công ty bị tách để thành lập một hoặc một số công ty được tách. Việc tách công ty tạo điều kiện để doanh nghiệp tổ chức lại các bộ phận kinh doanh, phân bổ nguồn lực phù hợp với định hướng phát triển mà không phải chấm dứt hoạt động của công ty bị tách. Nhờ vậy, doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô, chuyên môn hóa từng lĩnh vực kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành.

Ngoài ra, công ty bị tách phải đăng ký thay đổi vốn điều lệ, số lượng thành viên, cổ đông tương ứng với phần vốn góp, cổ phần và số lượng thành viên, cổ đông giảm xuống (nếu có), đồng thời đăng ký doanh nghiệp đối với các công ty được tách. Điều này sẽ bảo đảm dữ liệu đăng ký doanh nghiệp phản ánh đúng tình hình thực tế, cơ cấu sở hữu và quy mô vốn thực tế của các công ty sau khi tách, qua đó, tạo cơ sở thuận lợi cho công tác quản lý và tra cứu thông tin doanh nghiệp.

Về thủ tục, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần thực hiện thủ tục tách công ty như sau:

- Đối với công ty bị tách:

+ Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc Đại hội đồng cổ đông của công ty bị tách thông qua nghị quyết, quyết định tách công ty theo Luật Doanh nghiệp năm 2020 và Điều lệ công ty;

+ Nghị quyết, quyết định tách công ty phải gồm các nội dung chủ yếu sau: tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty bị tách; tên công ty được tách sẽ thành lập; phương án sử dụng lao động; cách thức tách công ty; giá trị tài sản, quyền và nghĩa vụ được chuyển từ công ty bị tách sang công ty được tách; thời hạn thực hiện tách công ty;

+ Nghị quyết, quyết định tách công ty phải được gửi đến tất cả chủ nợ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ra quyết định hoặc thông qua nghị quyết.

Nghị quyết, quyết định tách công ty bao gồm nhiều nội dung quan trọng, trực tiếp ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức, tài sản, quyền và nghĩa vụ của công ty bị tách và công ty được tách cũng như quyền lợi của các chủ thể có liên quan. Do đó, việc thông qua nghị quyết, quyết định được giao cho Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc Đại hội đồng cổ đông tùy theo loại hình doanh nghiệp nhằm bảo đảm phương án tách công ty được xem xét và chấp thuận hợp lệ bởi chủ thể có thẩm quyền, tạo sự thống nhất trong quá trình triển khai trên thực tế. Đồng thời, yêu cầu gửi nghị quyết, quyết định đến tất cả chủ nợ và thông báo cho người lao động trong thời hạn 15 ngày giúp các chủ thể này kịp thời nắm bắt thông tin về việc tổ chức lại doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, chủ nợ và người lao động có thể chủ động đưa ra các yêu cầu hoặc thực hiện những biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước những thay đổi phát sinh từ việc tách công ty.

- Đối với công ty được tách: Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc cổ đông của công ty được tách thông qua Điều lệ, bầu hoặc bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và tiến hành đăng ký doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp năm 2020. Điều này sẽ bảo đảm công ty được tách có đầy đủ cơ cấu tổ chức và nhân sự để chính thức hoạt động sau khi tách công ty. Qua đó, yêu cầu này bảo đảm tính liên tục trong hoạt động, xác định rõ chủ thể quản lý, điều hành và trách nhiệm của từng chức danh, đồng thời tạo nền tảng cho việc tổ chức và vận hành công ty được tách.

Đáng chú ý, sau khi đăng ký doanh nghiệp, công ty bị tách và công ty được tách phải cùng liên đới chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ, các khoản nợ chưa thanh toán, hợp đồng lao động và nghĩa vụ tài sản khác của công ty bị tách, trừ trường hợp công ty bị tách, công ty được tách, chủ nợ, khách hàng và người lao động của công ty bị tách có thỏa thuận khác. Qua đó, quyền lợi hợp pháp của chủ nợ, khách hàng và người lao động được bảo vệ, hạn chế việc doanh nghiệp lợi dụng việc tách công ty để né tránh nghĩa vụ tài sản hoặc không thực hiện theo các hợp đồng, cam kết trước khi tách. Các công ty được tách đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp được phân chia theo nghị quyết, quyết định tách công ty. Nhờ vậy, quyền và lợi ích hợp pháp của công ty bị tách tiếp tục được bảo đảm, đồng thời các nghĩa vụ đối với đối tác, khách hàng và những chủ thể có liên quan vẫn được duy trì, hạn chế tình trạng gián đoạn hoặc né tránh nghĩa vụ trong quá trình tổ chức lại doanh nghiệp.

Như vậy, tách công ty là hình thức tổ chức lại doanh nghiệp cho phép công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần chuyển giao một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ và cơ cấu thành viên, cổ đông để thành lập doanh nghiệp mới mà không làm chấm dứt sự tồn tại của công ty ban đầu. Việc thực hiện thủ tục này không chỉ tạo điều kiện để doanh nghiệp cơ cấu lại hoạt động và định hướng phát triển mà còn phải bảo đảm tính liên tục của các quan hệ pháp lý, đồng thời duy trì và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ nợ, khách hàng, người lao động và các chủ thể có liên quan.

Trân trọng./.