Hợp nhất công ty là gì? Hợp nhất công ty được quy định như thế nào?

Hợp nhất công ty là gì? Hợp nhất công ty được quy định như thế nào?

Luật sư cho tôi hỏi: Tôi hiện là giám đốc một công ty trách nhiệm hữu hạn hoạt động trong lĩnh vực logistics. Gần đây, công ty tôi và một doanh nghiệp khác cùng ngành đang có kế hoạch kết hợp nguồn lực, hệ thống kho bãi và mạng lưới khách hàng để mở rộng quy mô hoạt động. Sau khi trao đổi, hai bên thống nhất thành lập một công ty mới để tiếp nhận toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của cả hai doanh nghiệp. Tôi được biết trong trường hợp này hai công ty có thể thực hiện hợp nhất công ty. Vậy hợp nhất công ty là gì? Hợp nhất công ty được quy định như thế nào? Rất mong Luật sư tư vấn. Xin cảm ơn!

MỤC LỤC

1. Việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được pháp luật quy định ra sao?

2. Hợp nhất công ty là gì? Hợp nhất công ty được quy định như thế nào?

 

Trả lời:

1. Việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được pháp luật quy định ra sao?

Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là văn bản do Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp cho doanh nghiệp, trong đó, ghi lại những thông tin về đăng ký doanh nghiệp. Để được cấp giấy chứng nhận này, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện nhất định, đồng thời, doanh nghiệp cũng được cấp lại khi làm mất hoặc hư hỏng. Việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được pháp luật ghi nhận cụ thể tại Điều 27 Luật Doanh nghiệp năm 2020 như sau:

"Điều 27. Cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

1. Doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Ngành, nghề đăng ký kinh doanh không bị cấm đầu tư kinh doanh;

b) Tên của doanh nghiệp được đặt theo đúng quy định tại các điều 37, 38, 39 và 41 của Luật này;

c) Có hồ sơ đăng ký doanh nghiệp hợp lệ;

d) Nộp đủ lệ phí đăng ký doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí.

2. Trường hợp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp bị mất, bị hư hỏng hoặc bị hủy hoại dưới hình thức khác, doanh nghiệp được cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và phải nộp lệ phí theo quy định của pháp luật."

Dẫn chiếu đến Điều 37, Điều 38, Điều 39 và Điều 41 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định như sau:

"Điều 37. Tên doanh nghiệp

1. Tên tiếng Việt của doanh nghiệp bao gồm hai thành tố theo thứ tự sau đây:

a) Loại hình doanh nghiệp;

b) Tên riêng.

2. Loại hình doanh nghiệp được viết là “công ty trách nhiệm hữu hạn” hoặc “công ty TNHH” đối với công ty trách nhiệm hữu hạn; được viết là “công ty cổ phần” hoặc “công ty CP” đối với công ty cổ phần; được viết là “công ty hợp danh” hoặc “công ty HD” đối với công ty hợp danh; được viết là “doanh nghiệp tư nhân”, “DNTN” hoặc “doanh nghiệp TN” đối với doanh nghiệp tư nhân.

3. Tên riêng được viết bằng các chữ cái trong bảng chữ cái tiếng Việt, các chữ F, J, Z, W, chữ số và ký hiệu.

4. Tên doanh nghiệp phải được gắn tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp. Tên doanh nghiệp phải được in hoặc viết trên các giấy tờ giao dịch, hồ sơ tài liệu và ấn phẩm do doanh nghiệp phát hành.

5. Căn cứ vào quy định tại Điều này và các điều 38, 39 và 41 của Luật này, Cơ quan đăng ký kinh doanh có quyền từ chối chấp thuận tên dự kiến đăng ký của doanh nghiệp."

"Điều 38. Những điều cấm trong đặt tên doanh nghiệp

1. Đặt tên trùng hoặc tên gây nhầm lẫn với tên của doanh nghiệp đã đăng ký được quy định tại Điều 41 của Luật này.

2. Sử dụng tên cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, tên của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp để làm toàn bộ hoặc một phần tên riêng của doanh nghiệp, trừ trường hợp có sự chấp thuận của cơ quan, đơn vị hoặc tổ chức đó.

3. Sử dụng từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân tộc."

"Điều 39. Tên doanh nghiệp bằng tiếng nước ngoài và tên viết tắt của doanh nghiệp

1. Tên doanh nghiệp bằng tiếng nước ngoài là tên được dịch từ tên tiếng Việt sang một trong những tiếng nước ngoài hệ chữ La-tinh. Khi dịch sang tiếng nước ngoài, tên riêng của doanh nghiệp có thể giữ nguyên hoặc dịch theo nghĩa tương ứng sang tiếng nước ngoài.

2. Trường hợp doanh nghiệp có tên bằng tiếng nước ngoài, tên bằng tiếng nước ngoài của doanh nghiệp được in hoặc viết với khổ chữ nhỏ hơn tên tiếng Việt của doanh nghiệp tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp hoặc trên các giấy tờ giao dịch, hồ sơ tài liệu và ấn phẩm do doanh nghiệp phát hành.

3. Tên viết tắt của doanh nghiệp được viết tắt từ tên tiếng Việt hoặc tên bằng tiếng nước ngoài."

Và

"Điều 41. Tên trùng và tên gây nhầm lẫn

1. Tên trùng là tên tiếng Việt của doanh nghiệp đề nghị đăng ký được viết hoàn toàn giống với tên tiếng Việt của doanh nghiệp đã đăng ký.

2. Các trường hợp được coi là tên gây nhầm lẫn với tên của doanh nghiệp đã đăng ký bao gồm:

a) Tên tiếng Việt của doanh nghiệp đề nghị đăng ký được đọc giống tên doanh nghiệp đã đăng ký;

b) Tên viết tắt của doanh nghiệp đề nghị đăng ký trùng với tên viết tắt của doanh nghiệp đã đăng ký;

c) Tên bằng tiếng nước ngoài của doanh nghiệp đề nghị đăng ký trùng với tên bằng tiếng nước ngoài của doanh nghiệp đã đăng ký;

d) Tên riêng của doanh nghiệp đề nghị đăng ký chỉ khác với tên riêng của doanh nghiệp cùng loại đã đăng ký bởi một số tự nhiên, một số thứ tự hoặc một chữ cái trong bảng chữ cái tiếng Việt, chữ F, J, Z, W được viết liền hoặc cách ngay sau tên riêng của doanh nghiệp đó;

đ) Tên riêng của doanh nghiệp đề nghị đăng ký chỉ khác với tên riêng của doanh nghiệp cùng loại đã đăng ký bởi một ký hiệu “&” hoặc “và”, “.”, “,”, “+”, “-”, “_”;

e) Tên riêng của doanh nghiệp đề nghị đăng ký chỉ khác với tên riêng của doanh nghiệp cùng loại đã đăng ký bởi từ “tân” ngay trước hoặc từ “mới” được viết liền hoặc cách ngay sau hoặc trước tên riêng của doanh nghiệp đã đăng ký;

g) Tên riêng của doanh nghiệp đề nghị đăng ký chỉ khác với tên riêng của doanh nghiệp cùng loại đã đăng ký bởi một cụm từ “miền Bắc”, “miền Nam”, “miền Trung”, “miền Tây”, “miền Đông”;

h) Tên riêng của doanh nghiệp trùng với tên riêng của doanh nghiệp đã đăng ký.

3. Các trường hợp quy định tại các điểm d, đ, e, g và h khoản 2 Điều này không áp dụng đối với công ty con của công ty đã đăng ký."

Theo đó, doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây:

- Ngành, nghề đăng ký kinh doanh không bị cấm đầu tư kinh doanh: Điều kiện này bảo đảm hoạt động của doanh nghiệp phù hợp với giới hạn mà pháp luật cho phép, ngăn ngừa việc thành lập doanh nghiệp để thực hiện các hoạt động bị nghiêm cấm, góp phần duy trì trật tự quản lý kinh tế và bảo vệ lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân trong xã hội;

- Tên của doanh nghiệp được đặt theo đúng những quy định về: Tên doanh nghiệp; Những điều cấm trong đặt tên doanh nghiệp; Tên doanh nghiệp bằng tiếng nước ngoài và tên viết tắt của doanh nghiệp; Tên trùng và tên gây nhầm lẫn tại Luật Doanh nghiệp năm 2020: Yêu cầu này nhằm bảo đảm tên doanh nghiệp có tính hợp pháp, rõ ràng và có khả năng phân biệt với các doanh nghiệp đã đăng ký. Đồng thời, việc kiểm soát cách đặt tên còn góp phần hạn chế tình trạng sử dụng tên gọi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng, đối tác trong quá trình giao dịch;

- Có hồ sơ đăng ký doanh nghiệp hợp lệ: Đây là cơ sở để cơ quan đăng ký kinh doanh xem xét, xác định doanh nghiệp đã cung cấp đầy đủ các thông tin và giấy tờ cần thiết theo yêu cầu của pháp luật, bảo đảm thông tin đăng ký được ghi nhận có căn cứ, hạn chế sai sót trong quá trình thành lập và tạo thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước về doanh nghiệp;

- Nộp đủ lệ phí đăng ký doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí: Điều này bảo đảm doanh nghiệp tuân thủ nghĩa vụ tài chính, tạo cơ sở để Cơ quan đăng ký kinh doanh tiếp nhận và giải quyết hồ sơ theo đúng trình tự.

Trường hợp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp bị mất, bị hư hỏng hoặc bị hủy hoại dưới hình thức khác, doanh nghiệp được cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và phải nộp lệ phí theo quy định của pháp luật. Việc cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong trường hợp này sẽ giúp doanh nghiệp khôi phục văn bản pháp lý ghi nhận thông tin đăng ký của mình mà không cần phải lập hồ sơ lại từ đầu, bảo đảm doanh nghiệp có đầy đủ giấy tờ cần thiết để chứng minh tình trạng pháp lý, thực hiện các giao dịch và giải quyết những thủ tục hành chính có liên quan.

Như vậy, việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được đặt trên cơ sở các điều kiện về ngành, nghề kinh doanh, tên doanh nghiệp, tính hợp lệ của hồ sơ và việc hoàn thành nghĩa vụ nộp lệ phí. Những điều kiện này nhằm bảo đảm doanh nghiệp được thành lập phù hợp với khuôn khổ pháp luật, thông tin đăng ký có căn cứ và được ghi nhận thống nhất, chính xác. Đồng thời, cơ chế cấp lại khi Giấy chứng nhận bị mất, hư hỏng hoặc bị hủy hoại giúp doanh nghiệp khôi phục giấy tờ pháp lý cần thiết mà không phải chuẩn bị lại hồ sơ từ đầu, qua đó duy trì sự thuận tiện và ổn định trong quá trình hoạt động.

2. Hợp nhất công ty là gì? Hợp nhất công ty được quy định như thế nào?

Hợp nhất công ty là một trong những hình thức tổ chức lại doanh nghiệp nhằm tái cấu trúc hoạt động tập trung nguồn lực và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Các doanh nghiệp thực hiện hợp nhất công ty theo Điều 200 Luật Doanh nghiệp năm 2020, cụ thể như sau:

"Điều 200. Hợp nhất công ty

1. Hai hoặc một số công ty (sau đây gọi là công ty bị hợp nhất) có thể hợp nhất thành một công ty mới (sau đây gọi là công ty hợp nhất), đồng thời chấm dứt tồn tại của các công ty bị hợp nhất.

2. Thủ tục hợp nhất công ty được quy định như sau:

a) Công ty bị hợp nhất chuẩn bị hợp đồng hợp nhất, dự thảo Điều lệ công ty hợp nhất. Hợp đồng hợp nhất phải gồm các nội dung chủ yếu sau: tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty bị hợp nhất; tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty hợp nhất; thủ tục và điều kiện hợp nhất; phương án sử dụng lao động; thời hạn, thủ tục và điều kiện chuyển đổi tài sản, chuyển đổi phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty bị hợp nhất thành phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty hợp nhất; thời hạn thực hiện hợp nhất;

b) Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc cổ đông của công ty bị hợp nhất thông qua hợp đồng hợp nhất, Điều lệ công ty hợp nhất, bầu hoặc bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc công ty hợp nhất và tiến hành đăng ký doanh nghiệp đối với công ty hợp nhất theo quy định của Luật này. Hợp đồng hợp nhất phải được gửi đến các chủ nợ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày thông qua.

3. Công ty bị hợp nhất phải bảo đảm tuân thủ quy định của Luật Cạnh tranh về hợp nhất công ty.

4. Sau khi công ty hợp nhất đăng ký doanh nghiệp, công ty bị hợp nhất chấm dứt tồn tại; công ty hợp nhất được hưởng quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ, các khoản nợ chưa thanh toán, hợp đồng lao động và các nghĩa vụ tài sản khác của các công ty bị hợp nhất. Công ty hợp nhất đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của các công ty bị hợp nhất theo hợp đồng hợp nhất công ty.

5. Cơ quan đăng ký kinh doanh cập nhật tình trạng pháp lý của công ty bị hợp nhất trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho công ty hợp nhất. Trường hợp công ty bị hợp nhất có địa chỉ trụ sở chính ngoài tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi công ty hợp nhất đặt trụ sở chính thì Cơ quan đăng ký kinh doanh nơi công ty hợp nhất đặt trụ sở chính phải thông báo việc đăng ký doanh nghiệp cho Cơ quan đăng ký kinh doanh nơi công ty bị hợp nhất đặt trụ sở chính để cập nhật tình trạng pháp lý của công ty bị hợp nhất trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp."

Theo đó, hai hoặc một số công ty (sau đây gọi là "công ty bị hợp nhất") có thể hợp nhất thành công ty mới (sau đây gọi là "công ty hợp nhất"), đồng thời chấm dứt tồn tại của các công ty bị hợp nhất. Cách thức tổ chức lại này cho phép các doanh nghiệp tập trung nguồn lực, kết hợp năng lực và lợi thế sẵn có để hình thành một chủ thể kinh doanh mới có quy mô và khả năng hoạt động lớn hơn. Đồng thời, việc chấm dứt tồn tại của các công ty bị hợp nhất cũng đánh dấu sự chuyển đổi toàn diện về mặt chủ thể, thay vì chỉ thay đổi cơ cấu tổ chức hoặc thành viên, cổ đông trong từng doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, hợp nhất cũng là một trong các hình thức tập trung kinh tế, vì vậy, việc hợp nhất công ty phải bảo đảm tuân thủ Luật Cạnh tranh hiện hành để tránh thuộc trường hợp tập trung kinh tế bị cấm theo pháp luật cạnh tranh.

Về thủ tục, các công ty thực hiện hợp nhất như sau:

- Công ty bị hợp nhất chuẩn bị hợp đồng hợp nhất, dự thảo Điều lệ công ty hợp nhất. Hợp đồng hợp nhất phải gồm các nội dung chủ yếu sau: Tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty bị hợp nhất; Tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty hợp nhất; Thủ tục và điều kiện hợp nhất; Phương án sử dụng lao động; Thời hạn, thủ tục và điều kiện chuyển đổi tài sản, chuyển đổi phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty bị hợp nhất thành phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty hợp nhất; Thời hạn thực hiện hợp nhất.

Việc xác định cụ thể các nội dung này giúp các bên thống nhất phương án hợp nhất công ty, làm rõ cách thức chuyển đổi tài sản, quyền, nghĩa vụ và các lợi ích kinh tế sau khi hợp nhất. Đồng thời, phương án sử dụng lao động góp phần bảo đảm quyền lợi của người lao động, hạn chế bất cập về nhân sự trong quá trình chuyển đổi. Dự thảo Điều lệ công ty hợp nhất cũng là cơ sở để xác lập mô hình tổ chức, quản lý và nguyên tắc hoạt động của doanh nghiệp mới sau khi được thành lập;

- Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc cổ đông của công ty bị hợp nhất thông qua hợp đồng hợp nhất, Điều lệ công ty hợp nhất, bầu hoặc bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc công ty hợp nhất và tiến hành đăng ký doanh nghiệp đối với công ty hợp nhất theo quy định của Luật này. Qua đó, các bên tham gia có cơ sở thống nhất về phương án hợp nhất trước khi triển khai những bước tiếp theo, hạn chế phát sinh bất đồng trong quá trình tổ chức lại doanh nghiệp. Đồng thời, việc bầu hoặc bổ nhiệm các chức danh, bộ phận quản lý ngay trong quá trình hợp nhất giúp doanh nghiệp mới có đầy đủ cơ cấu tổ chức và người điều hành để triển khai hoạt động sau khi thành lập.

Bên cạnh đó, hợp đồng hợp nhất phải được gửi đến các chủ nợ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày thông qua. Yêu cầu này nhằm bảo đảm các chủ thể có quyền và lợi ích liên quan được tiếp cận kịp thời thông tin về việc tổ chức lại doanh nghiệp, bởi quá trình hợp nhất có thể làm thay đổi chủ thể thực hiện các nghĩa vụ tài chính, hợp đồng và quan hệ lao động. Trên cơ sở đó, chủ nợ có thể xem xét khả năng thu hồi khoản nợ và đưa ra yêu cầu cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời, người lao động cũng có điều kiện nắm bắt phương án sử dụng lao động và chủ động bảo vệ quyền lợi trong quá trình chuyển đổi.

Đáng chú ý, sau khi công ty hợp nhất đăng ký doanh nghiệp, công ty bị hợp nhất chấm dứt tồn tại. Công ty hợp nhất được hưởng quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ, các khoản nợ chưa thanh toán, hợp đồng lao động và các nghĩa vụ tài sản khác của các công ty bị hợp nhất. Công ty hợp nhất đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của các công ty bị hợp nhất theo hợp đồng hợp nhất công ty. Có thể thấy, việc chấm dứt tồn tại của công ty bị hợp nhất không đồng nghĩa với việc các quyền và nghĩa vụ đã phát sinh trước đó bị chấm dứt. Việc kế thừa quyền và nghĩa vụ bảo đảm hoạt động kinh doanh được duy trì liên tục sau khi hợp nhất, đồng thời bảo vệ quyền lợi của chủ nợ, người lao động, khách hàng và các đối tác. Mặt khác, việc xác định công ty hợp nhất đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp theo hợp đồng hợp nhất còn tạo cơ sở pháp lý để chuyển giao các quan hệ này một cách thống nhất, hạn chế tranh chấp hoặc tình trạng né tránh nghĩa vụ khi các công ty cũ chấm dứt tồn tại.

Ngoài ra, Cơ quan đăng ký kinh doanh cập nhật tình trạng pháp lý của công ty bị hợp nhất trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho công ty hợp nhất. Trường hợp công ty bị hợp nhất có địa chỉ trụ sở chính ngoài tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi công ty hợp nhất đặt trụ sở chính thì Cơ quan đăng ký kinh doanh nơi công ty hợp nhất đặt trụ sở chính phải thông báo việc đăng ký doanh nghiệp cho Cơ quan đăng ký kinh doanh nơi công ty bị hợp nhất đặt trụ sở chính để cập nhật tình trạng pháp lý của công ty bị hợp nhất trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Qua đó, việc cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp cùng với sự phối hợp giữa các Cơ quan đăng ký kinh doanh góp phần bảo đảm tính chính xác, thống nhất và minh bạch của dữ liệu doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân trong quá trình tra cứu, xác minh thông tin pháp lý của doanh nghiệp.

Như vậy, hợp nhất công ty là hình thức tổ chức lại doanh nghiệp làm chấm dứt sự tồn tại của các công ty bị hợp nhất và hình thành một chủ thể kinh doanh mới trên cơ sở kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp trước đó. Việc thực hiện thủ tục hợp nhất không chỉ đòi hỏi sự thống nhất giữa các bên về phương án chuyển giao tài sản, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp mà còn phải bảo đảm quyền lợi của chủ nợ, người lao động và các chủ thể có liên quan. Đồng thời, việc tuân thủ pháp luật cạnh tranh, các yêu cầu về đăng ký doanh nghiệp và cập nhật thông tin pháp lý là cơ sở để quá trình hợp nhất diễn ra hợp pháp, minh bạch, hạn chế rủi ro và bảo đảm hoạt động kinh doanh được tiếp nối ổn định.

Trân trọng./.