Chấm dứt tồn tại của công ty bị chia, công ty bị hợp nhất, công ty bị sáp nhập được thực hiện như thế nào?
Chấm dứt tồn tại của công ty bị chia, công ty bị hợp nhất, công ty bị sáp nhập được thực hiện như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Thời gian vừa qua, doanh nghiệp chúng tôi vừa hoàn tất việc chia công ty và hai công ty được chia đã được thành lập. Vì vậy, chúng tôi đang chuẩn bị thủ tục chấm dứt tồn tại của công ty bị chia. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn chưa nắm rõ trình tự, thủ tục chấm dứt tồn tại của công ty được quy định ra sao. Vậy chấm dứt tồn tại của công ty bị chia, công ty bị hợp nhất, công ty bị sáp nhập được thực hiện như thế nào? Rất mong Luật sư giải đáp. Xin cảm ơn!
MỤC LỤC
Trả lời:
1. Tình trạng pháp lý "Đang làm thủ tục giải thể, bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập" của doanh nghiệp được quy định như thế nào?
Trong quá trình tổ chức lại hoặc chấm dứt hoạt động, tình trạng pháp lý của doanh nghiệp được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp nhằm phản ánh chính xác trạng thái hoạt động và quá trình thực hiện các thủ tục có liên quan. Trong đó, tình trạng “Đang làm thủ tục giải thể, bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập” được xác định tại khoản 5 Điều 35 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP ngày 30/06/2025 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp (sau đây gọi tắt là "Nghị định số 168/2025/NĐ-CP"), cụ thể như sau:
"Điều 35. Tình trạng pháp lý của doanh nghiệp
Các tình trạng pháp lý của doanh nghiệp trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp bao gồm:
…
5. “Đang làm thủ tục giải thể, bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập” là tình trạng pháp lý của doanh nghiệp đã được Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh ra thông báo đang làm thủ tục giải thể; doanh nghiệp đã bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập và đang làm thủ tục quyết toán và chuyển giao nghĩa vụ thuế với Cơ quan thuế do bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập.
…"
Theo đó, "Đang làm thủ tục giải thể, bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập” là tình trạng pháp lý của doanh nghiệp đã được Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh ra thông báo đang làm thủ tục giải thể hoặc doanh nghiệp đã bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập và đang làm thủ tục quyết toán và chuyển giao nghĩa vụ thuế với Cơ quan thuế do bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập. Có thể hiểu, đây là trạng thái chuyển tiếp của doanh nghiệp được ghi nhận trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Ở trạng thái này, doanh nghiệp chưa chấm dứt tồn tại hoàn toàn và đang trong quá trình giải thể hoặc quá trình chia, hợp nhất, sáp nhập. Đối với doanh nghiệp thực hiện giải thể, tình trạng này phản ánh việc Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh đã có thông báo về quá trình giải thể, còn đối với doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất hoặc bị sáp nhập, đây là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp đang thực hiện quyết toán và chuyển giao nghĩa vụ thuế trước khi hoàn tất thủ tục chấm dứt tồn tại. Việc ghi nhận thống nhất tình trạng pháp lý trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp giúp cơ quan quản lý và các tổ chức, cá nhân có liên quan nhận biết chính xác trạng thái của doanh nghiệp, hạn chế nhầm lẫn khi tra cứu thông tin hoặc xác lập giao dịch. Đồng thời, việc công khai tình trạng này còn góp phần bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động đăng ký doanh nghiệp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan. Như vậy, việc ghi nhận các trạng thái pháp lý trong quá trình giải thể và tổ chức lại doanh nghiệp góp phần hoàn thiện hệ thống thông tin đăng ký doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo môi trường giao dịch minh bạch, an toàn cho các chủ thể trên thị trường.
2. Chấm dứt tồn tại của công ty bị chia, công ty bị hợp nhất, công ty bị sáp nhập được thực hiện như thế nào?
Các hình thức tổ chức lại như chia, hợp nhất hoặc sáp nhập doanh nghiệp không chỉ làm thay đổi cơ cấu tổ chức và chủ thể kinh doanh mà còn dẫn đến chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất hoặc bị sáp nhập theo từng trường hợp. Việc chấm dứt tồn tại của công ty bị chia, công ty bị hợp nhất, công ty bị sáp nhập được thực hiện theo Điều 67 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, cụ thể như sau:
"Điều 67. Chấm dứt tồn tại của công ty bị chia, công ty bị hợp nhất, công ty bị sáp nhập
1. Sau khi công ty mới được thành lập trên cơ sở chia công ty, công ty hợp nhất, công ty nhận sáp nhập được cấp đăng ký doanh nghiệp, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh chuyển tình trạng pháp lý của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập sang tình trạng “Đang làm thủ tục giải thể, bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập” và chuyển tình trạng pháp lý của chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh sang tình trạng đang làm thủ tục chấm dứt hoạt động. Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh gửi thông tin cho Cơ quan thuế. Cơ quan thuế có trách nhiệm gửi thông tin cho Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh về việc doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh đã hoàn thành việc quyết toán và chuyển giao nghĩa vụ thuế.
2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông tin của Cơ quan thuế về việc doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập hoàn thành việc quyết toán và chuyển giao nghĩa vụ thuế, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh thực hiện việc chấm dứt tồn tại của doanh nghiệp và chấm dứt hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
3. Trước khi chấm dứt tồn tại của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập thì tất cả các chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập phải được chấm dứt hoạt động.
4. Trường hợp sau khi sáp nhập doanh nghiệp mà nội dung đăng ký doanh nghiệp của công ty nhận sáp nhập không thay đổi, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày hoàn thành việc sáp nhập doanh nghiệp, công ty nhận sáp nhập gửi thông báo bằng văn bản đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh nơi công ty nhận sáp nhập đặt trụ sở chính để thực hiện chấm dứt tồn tại của công ty bị sáp nhập. Kèm theo thông báo phải có các giấy tờ quy định tại các điểm a, b và c khoản 2 Điều 55 Nghị định này."
Dẫn chiếu đến khoản 2 Điều 55 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP quy định như sau:
…
2. Trường hợp sáp nhập một hoặc một số công ty vào một công ty khác, hồ sơ đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp của công ty nhận sáp nhập phải có các giấy tờ tương ứng quy định tại Chương này và các giấy tờ sau đây:
a) Hợp đồng sáp nhập theo quy định tại Điều 201 Luật Doanh nghiệp;
b) Bản sao hoặc bản chính các giấy tờ sau đây: nghị quyết hoặc quyết định của chủ sở hữu công ty đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; nghị quyết hoặc quyết định của Hội đồng thành viên đối với công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty hợp danh; của Đại hội đồng cổ đông đối với công ty cổ phần về việc thông qua hợp đồng sáp nhập của công ty nhận sáp nhập;
c) Bản sao hoặc bản chính các giấy tờ sau đây: nghị quyết hoặc quyết định của chủ sở hữu công ty đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; nghị quyết hoặc quyết định của Hội đồng thành viên đối với công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty hợp danh; của Đại hội đồng cổ đông đối với công ty cổ phần về việc thông qua hợp đồng sáp nhập của công ty bị sáp nhập.
…"
Theo đó, sau khi công ty mới được thành lập trên cơ sở chia công ty, công ty hợp nhất, công ty nhận sáp nhập được cấp đăng ký doanh nghiệp, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh chuyển tình trạng pháp lý của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập sang tình trạng “Đang làm thủ tục giải thể, bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập” và chuyển tình trạng pháp lý của chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh sang tình trạng đang làm thủ tục chấm dứt hoạt động. Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh gửi thông tin cho Cơ quan thuế. Cơ quan thuế có trách nhiệm gửi thông tin cho Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh về việc doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh đã hoàn thành việc quyết toán và chuyển giao nghĩa vụ thuế.
Việc chuyển tình trạng pháp lý của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập cùng với các đơn vị phụ thuộc của doanh nghiệp nhằm ghi nhận kịp thời quá trình tổ chức lại doanh nghiệp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Đặc biệt, việc trao đổi thông tin giữa Cơ quan đăng ký kinh doanh và Cơ quan thuế giúp bảo đảm các nghĩa vụ về quyết toán và chuyển giao nghĩa vụ thuế được kiểm tra, xác nhận trước khi doanh nghiệp và các đơn vị phụ thuộc bị chấm dứt tồn tại. Qua đó, sự phối hợp này góp phần bảo đảm tính liên tục, thống nhất trong quá trình xử lý thông tin giữa các cơ quan nhà nước, hạn chế tình trạng doanh nghiệp chấm dứt tồn tại khi nghĩa vụ thuế chưa được hoàn tất, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước cũng như các chủ thể có liên quan.
Bên cạnh đó, trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông tin của Cơ quan thuế về việc doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập, các đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp này phải hoàn thành việc quyết toán và chuyển giao nghĩa vụ thuế, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh thực hiện việc chấm dứt tồn tại của doanh nghiệp và chấm dứt hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Việc ấn định thời hạn trên nhằm bảo đảm quá trình chấm dứt tồn tại của doanh nghiệp và các đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh được thực hiện kịp thời sau khi hoàn tất nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước. Điều này góp phần hạn chế tình trạng kéo dài thủ tục, giúp tình trạng pháp lý của doanh nghiệp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp được cập nhật phù hợp với kết quả tổ chức lại trên thực tế. Đồng thời, việc ghi nhận chấm dứt tồn tại trên hệ thống dữ liệu quốc gia tạo cơ sở để các cơ quan quản lý và chủ thể có liên quan tra cứu, xác định chính xác tình trạng pháp lý của doanh nghiệp, hạn chế những nhầm lẫn trong quá trình thực hiện giao dịch và giải quyết các vấn đề phát sinh sau khi tổ chức lại.
Đặc biệt, trước khi chấm dứt tồn tại của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập thì tất cả các chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập phải được chấm dứt hoạt động. Điều này nhằm bảo đảm việc xử lý tình trạng pháp lý được thực hiện đầy đủ, đồng bộ giữa doanh nghiệp và các đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh. Đồng thời, yêu cầu này cũng giúp tránh tình trạng doanh nghiệp đã chấm dứt tồn tại nhưng các đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh vẫn còn hoạt động hoặc chưa hoàn tất thủ tục pháp lý tương ứng, qua đó, bảo đảm tính thống nhất của dữ liệu đăng ký doanh nghiệp và hạn chế những vướng mắc liên quan phát sinh từ hoạt động của các đơn vị này.
Ngoài ra, trường hợp sau khi sáp nhập doanh nghiệp mà nội dung đăng ký doanh nghiệp của công ty nhận sáp nhập không thay đổi, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày hoàn thành việc sáp nhập doanh nghiệp, công ty nhận sáp nhập gửi thông báo bằng văn bản đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh nơi công ty nhận sáp nhập đặt trụ sở chính để thực hiện chấm dứt tồn tại của công ty bị sáp nhập. Kèm theo thông báo phải có các giấy tờ sau:
- Hợp đồng sáp nhập theo Luật Doanh nghiệp năm 2020;
- Bản sao hoặc bản chính các giấy tờ sau đây: Nghị quyết hoặc quyết định của chủ sở hữu công ty đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; Nghị quyết hoặc quyết định của Hội đồng thành viên đối với công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty hợp danh; Nghị quyết hoặc quyết định của Đại hội đồng cổ đông đối với công ty cổ phần về việc thông qua hợp đồng sáp nhập của công ty nhận sáp nhập;
- Bản sao hoặc bản chính các giấy tờ sau đây: Nghị quyết hoặc quyết định của chủ sở hữu công ty đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; Nghị quyết hoặc quyết định của Hội đồng thành viên đối với công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty hợp danh; Nghị quyết hoặc quyết định của Đại hội đồng cổ đông đối với công ty cổ phần về việc thông qua hợp đồng sáp nhập của công ty bị sáp nhập.
Việc yêu cầu công ty nhận sáp nhập gửi thông báo trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày hoàn thành sáp nhập nhằm bảo đảm thủ tục chấm dứt tồn tại của công ty bị sáp nhập được thực hiện kịp thời, tránh tình trạng kéo dài việc cập nhật tình trạng pháp lý trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh và việc xác lập các hợp đồng, giao dịch của công ty nhận sáp nhập. Đặc biệt, công ty nhận sáp nhập chủ động gửi thông báo trong trường hợp trên còn giúp Cơ quan đăng ký kinh doanh có căn cứ tiếp nhận và xử lý thủ tục chấm dứt tồn tại của công ty bị sáp nhập, hạn chế nguy cơ bỏ sót trường hợp cần cập nhật. Đồng thời, các tài liệu kèm theo thông báo giúp xác minh tính hợp lệ của việc sáp nhập và bảo đảm việc chấm dứt tồn tại của công ty bị sáp nhập được ghi nhận đầy đủ, chính xác.
Như vậy, trình tự chấm dứt tồn tại của doanh nghiệp bị chia, bị hợp nhất, bị sáp nhập đã bảo đảm việc xử lý các nghĩa vụ thuế, chấm dứt hoạt động của đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh và cập nhật tình trạng pháp lý được thực hiện đầy đủ, đồng bộ. Việc xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa Cơ quan đăng ký kinh doanh và Cơ quan thuế và thời hạn giải quyết tương đối ngắn cho thấy những bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính, hướng đến đơn giản hóa quy trình xử lý, rút ngắn thời gian thực hiện và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan nhà nước. Đồng thời, sự chủ động thông báo của công ty nhận sáp nhập trong trường hợp không phát sinh thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp góp phần hạn chế tình trạng bỏ sót hoặc kéo dài thủ tục. Qua đó, quá trình tổ chức lại doanh nghiệp được bảo đảm hoàn tất về mặt pháp lý, tạo điều kiện để các doanh nghiệp liên quan ổn định hoạt động và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan.
Trân trọng./.