Chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn thành công ty cổ phần được quy định như thế nào?
Chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn thành công ty cổ phần được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Công ty chúng tôi hiện là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và đang có kế hoạch chuyển đổi thành công ty cổ phần để có thể mở rộng khả năng huy động vốn. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn chưa rõ thành phần hồ sơ chuyển đổi gồm những gì, thời hạn, thủ tục giải quyết được pháp luật quy định ra sao. Vậy chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn thành công ty cổ phần được quy định như thế nào? Rất mong Luật sư tư vấn. Xin cảm ơn!
MỤC LỤC
1. Công ty cổ phần được quy định như thế nào?
2. Chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn thành công ty cổ phần được quy định như thế nào?
Trả lời:
1. Công ty cổ phần được quy định như thế nào?
Công ty cổ phần có thể được xem là loại hình doanh nghiệp phổ biến và tối ưu để huy động vốn cho các dự án lớn thông qua việc phát hành cổ phiếu, trái phiếu và các loại chứng khoán. Nội dung về công ty cổ phần được ghi nhận tại Điều 111 Luật Doanh nghiệp năm 2020, cụ thể như sau:
1. Công ty cổ phần là doanh nghiệp, trong đó:
a) Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần;
b) Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng cổ đông tối thiểu là 03 và không hạn chế số lượng tối đa;
c) Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp;
d) Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 120 và khoản 1 Điều 127 của Luật này.
2. Công ty cổ phần có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
3. Công ty cổ phần có quyền phát hành cổ phần, trái phiếu và các loại chứng khoán khác của công ty."
Dẫn chiếu đến khoản 3 Điều 120 và khoản 1 Điều 127 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định như sau:
"Điều 120. Cổ phần phổ thông của cổ đông sáng lập
…
3. Trong thời hạn 03 năm kể từ ngày công ty được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, cổ phần phổ thông của cổ đông sáng lập được tự do chuyển nhượng cho cổ đông sáng lập khác và chỉ được chuyển nhượng cho người không phải là cổ đông sáng lập nếu được sự chấp thuận của Đại hội đồng cổ đông. Trường hợp này, cổ đông sáng lập dự định chuyển nhượng cổ phần phổ thông thì không có quyền biểu quyết về việc chuyển nhượng cổ phần đó.
…"
Và
"Điều 127. Chuyển nhượng cổ phần
1. Cổ phần được tự do chuyển nhượng, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 120 của Luật này và Điều lệ công ty có quy định hạn chế chuyển nhượng cổ phần. Trường hợp Điều lệ công ty có quy định hạn chế về chuyển nhượng cổ phần thì các quy định này chỉ có hiệu lực khi được nêu rõ trong cổ phiếu của cổ phần tương ứng.
…"
Theo đó, công ty cổ phần là doanh nghiệp có những đặc trưng sau:
- Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần: Có thể hiểu, cổ phần là phần chia nhỏ nhất của vốn điều lệ công ty cổ phần và mỗi phần chia này có giá trị bằng nhau. Ví dụ: Công ty cổ phần A có vốn điều lệ 01 tỷ đồng và phần vốn này được chia thành 1.000 phần bằng nhau. Từ đó, Công ty A có 1.000 cổ phần và mỗi cổ phần có giá trị 01 triệu đồng. Những cá nhân, tổ chức sở hữu cổ phần sẽ trở thành cổ đông của công ty, đồng thời có những quyền, nghĩa vụ tương ứng với số cổ phần sở hữu;
- Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; Số lượng cổ đông tối thiểu là 03 và không hạn chế số lượng tối đa: Yêu cầu về số lượng tối thiểu và tối đa của cổ đông nhằm bảo đảm công ty cổ phần được hình thành trên cơ sở sự tham gia của nhiểu chủ thể, đồng thời, việc không giới hạn số lượng cổ đông tối đa tạo điều kiện để công ty mở rộng quy mô sở hữu, thu hút thêm nguồn vốn và tiếp cận nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước;
- Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp: Theo đó, có thể hiểu rằng cổ đông không phải dùng tài sản riêng để thanh toán các khoản nợ hoặc nghĩa vụ tài sản của công ty vượt quá phần vốn đã đầu tư. Cơ chế trách nhiệm này giúp giảm thiểu rủi ro tài chính cho cổ đông, tạo tâm lý an toàn khi tham gia góp vốn và khuyến khích việc huy động nguồn lực từ thị trường;
- Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác, trừ trường hợp Điều lệ công ty có quy định hạn chế chuyển nhượng cổ phần và trường hợp hạn chế chuyển nhượng cổ phần của cổ đông sáng lập theo Luật Doanh nghiệp năm 2020: Đây có thể được xem là đặc trưng thể hiện tính thanh khoản cao của cổ phần khi cổ đông có thể chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ cổ phần của mình cho chủ thể khác mà không cần sự cho phép hoặc chấp thuận của các cổ đông còn lại. Tuy nhiên, quyền tự do chuyển nhượng cổ phần không mang tính tuyệt đối. Pháp luật cho phép Điều lệ công ty đặt ra những hạn chế nhất định và đồng thời có quy định riêng đối với cổ phần của cổ đông sáng lập trong thời hạn luật định. Những giới hạn này nhằm bảo đảm sự ổn định trong cơ cấu sở hữu, duy trì cam kết của các cổ đông sáng lập đối với công ty trong giai đoạn đầu thành lập và bảo vệ lợi ích hợp pháp của các cổ đông có liên quan.
Bên cạnh đó, công ty cổ phần có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Đặc điểm này khẳng định sự độc lập về mặt pháp lý của công ty với các cổ đông, theo đó công ty có tài sản riêng, nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình đối với các nghĩa vụ phát sinh trong quá trình hoạt động. Việc có tư cách pháp nhân cũng tạo cơ sở để công ty duy trì sự tồn tại độc lập, không phụ thuộc vào sự thay đổi về số lượng hoặc tư cách của cổ đông, góp phần bảo đảm tính ổn định trong hoạt động kinh doanh.
Ngoài ra, công ty cổ phần có quyền phát hành cổ phần, trái phiếu và các loại chứng khoán khác của công ty. Điều này tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau, không chỉ thông qua việc tiếp nhận vốn góp của cổ đông mà còn thông qua phát hành các công cụ nợ và chứng khoán theo luật định. Nhờ đó, công ty có thêm khả năng mở rộng quy mô hoạt động, bổ sung nguồn lực tài chính cho các dự án đầu tư và đáp ứng nhu cầu vốn trong từng giai đoạn phát triển.
Như vậy, công ty cổ phần là loại hình doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu linh hoạt, khả năng huy động vốn đa dạng và chế độ trách nhiệm hữu hạn đối với cổ đông. Những đặc điểm này tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng quy mô, thu hút nhiều nhà đầu tư và duy trì hoạt động độc lập với sự thay đổi trong cơ cấu cổ đông. Tuy nhiên, việc có nhiều chủ thể cùng sở hữu vốn cũng đặt ra yêu cầu về tổ chức quản lý và kiểm soát hoạt động doanh nghiệp nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích của công ty, cổ đông và chủ thể có liên quan.
2. Chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn thành công ty cổ phần được quy định như thế nào?
Trong trường hợp muốn tăng khả năng huy động vốn để doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô, công ty trách nhiệm hữu hạn có thể chuyển đổi thành công ty cổ phần. Việc chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn thành công ty cổ phần được thực hiện theo Điều 202 Luật Doanh nghiệp năm 2020, cụ thể như sau:
"Điều 202. Chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn thành công ty cổ phần
1. Doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi thành công ty cổ phần thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan.
2. Công ty trách nhiệm hữu hạn có thể chuyển đổi thành công ty cổ phần theo phương thức sau đây:
a) Chuyển đổi thành công ty cổ phần mà không huy động thêm tổ chức, cá nhân khác cùng góp vốn, không bán phần vốn góp cho tổ chức, cá nhân khác;
b) Chuyển đổi thành công ty cổ phần bằng cách huy động thêm tổ chức, cá nhân khác góp vốn;
c) Chuyển đổi thành công ty cổ phần bằng cách bán toàn bộ hoặc một phần phần vốn góp cho một hoặc một số tổ chức, cá nhân khác;
d) Kết hợp phương thức quy định tại các điểm a, b và c khoản này và các phương thức khác.
3. Công ty phải đăng ký chuyển đổi công ty với Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày hoàn thành việc chuyển đổi. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ chuyển đổi, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và cập nhật tình trạng pháp lý của công ty trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
4. Công ty chuyển đổi đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các khoản nợ, gồm cả nợ thuế, hợp đồng lao động và nghĩa vụ khác của công ty được chuyển đổi."
Theo đó, doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi thành công ty cổ phần thực hiện theo pháp luật có liên quan. Doanh nghiệp nhà nước là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% đến 100% vốn điều lệ và có quyền chi phối doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp nhà nước có những đặc thù riêng về sở hữu vốn và cơ cấu tổ chức quản lý. Vì vậy, việc chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần cần thực hiện theo những quy định riêng, bảo đảm đáp ứng những điều kiện đặc thù về sở hữu vốn và cơ cấu tổ chức, quản lý của doanh nghiệp nhà nước.
Về phương thức chuyển đổi, công ty trách nhiệm hữu hạn có thể chuyển đổi thành công ty cổ phần theo phương thức sau đây:
- Chuyển đổi thành công ty cổ phần mà không huy động thêm tổ chức, cá nhân khác cùng góp vốn, không bán phần vốn góp cho tổ chức, cá nhân khác: Phương thức này cho phép công ty chuyển đổi loại hình doanh nghiệp trên cơ sở cơ cấu thành viên hiện có, không có thêm sự tham gia của nhà đầu tư mới. Qua đó, tạo điều kiện để doanh nghiệp thay đổi mô hình tổ chức và quản trị phù hợp với định hướng phát triển mà không làm thay đổi cơ bản cơ cấu sở hữu hoặc phát sinh quan hệ đầu tư với chủ thể bên ngoài;
- Chuyển đổi thành công ty cổ phần bằng cách huy động thêm tổ chức, cá nhân khác góp vốn: Công ty có thể tiếp nhận thêm nguồn vốn từ các nhà đầu tư mới, qua đó mở rộng cơ cấu cổ đông và tăng quy mô vốn phục vụ hoạt động kinh doanh. Qua đó, phương thức này không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực tài chính mà còn tạo cơ hội để tiếp cận các nhà đầu tư có kinh nghiệm trong quản lý, ứng dụng công nghệ và mở rộng mạng lưới kinh doanh;
- Chuyển đổi thành công ty cổ phần bằng cách bán toàn bộ hoặc một phần phần vốn góp cho một hoặc một số tổ chức, cá nhân khác: Đây là hình thức chuyển nhượng quyền sở hữu phần vốn hiện có từ thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn sang chủ thể nhận chuyển nhượng. Phương thức này giúp các thành viên hiện hữu chủ động điều chỉnh tỷ lệ sở hữu, chuyển nhượng vốn hoặc rút khỏi doanh nghiệp, trong khi công ty có thể thu hút những chủ thể có nguồn lực và định hướng đầu tư phù hợp;
- Kết hợp phương thức nêu trên và các phương thức khác: Việc cho phép kết hợp nhiều phương thức giúp công ty chủ động xây dựng phương án chuyển đổi phù hợp với tình hình tài chính, cơ cấu sở hữu và nhu cầu huy động vốn thực tế, đồng thời, có thêm lựa chọn trong quá trình tái cơ cấu vốn và thu hút nhà đầu tư, thay vì bị giới hạn trong một phương thức chuyển đổi duy nhất.
Bên cạnh đó, công ty phải đăng ký chuyển đổi công ty với Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày hoàn thành việc chuyển đổi. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ chuyển đổi, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và cập nhật tình trạng pháp lý của công ty trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Việc ấn định thời hạn 10 ngày kể từ ngày hoàn thành việc chuyển đổi bảo đảm thông tin về loại hình doanh nghiệp mới được cập nhật kịp thời, tránh tình trạng hoạt động thực tế và dữ liệu đăng ký doanh nghiệp không thống nhất. Đồng thời, thời hạn giải quyết 03 ngày làm việc giúp rút ngắn thời gian hoàn tất thủ tục hành chính, tạo điều kiện để công ty sớm xác lập đầy đủ thông tin pháp lý theo loại hình mới. Việc cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và cập nhật tình trạng pháp lý trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp còn giúp các cơ quan quản lý, đối tác và chủ thể có liên quan thuận tiện tra cứu, xác minh thông tin, góp phần bảo đảm tính liên tục và minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp sau chuyển đổi.
Ngoài ra, công ty chuyển đổi đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các khoản nợ, gồm cả nợ thuế, hợp đồng lao động và nghĩa vụ khác của công ty được chuyển đổi. Điều này bảo đảm các quan hệ đã được xác lập và hoạt động kinh doanh trước khi chuyển đổi vẫn được bảo đảm. Qua đó, sự kế thừa này giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, chủ nợ, đối tác, các chủ thể liên quan, cũng như bảo đảm nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước. Đồng thời, cơ chế này giúp hạn chế tình trạng doanh nghiệp lợi dụng việc thay đổi loại hình để né tránh nghĩa vụ.
Như vậy, việc chuyển đổi công ty trách nhiệm hữu hạn thành công ty cổ phần được thực hiện với nhiều phương thức linh hoạt, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động điều chỉnh cơ cấu sở hữu và huy động thêm nguồn lực phù hợp với định hướng phát triển. Đồng thời, yêu cầu đăng ký chuyển đổi trong thời hạn cụ thể, kết hợp với nguyên tắc kế thừa toàn bộ quyền, lợi ích hợp pháp và nghĩa vụ của doanh nghiệp trước chuyển đổi, góp phần bảo đảm tính liên tục trong hoạt động kinh doanh, bảo vệ quyền lợi của người lao động, chủ nợ, đối tác và các chủ thể có liên quan.
Trân trọng./.