Thông báo rút kinh nghiệm số 71/TB-VKS-DS ngày 02/10/2024 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự về việc tranh chấp quyền sử dụng đất, hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và bồi thường thiệt hại

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 71/TB-VKS-DS NGÀY 02/10/2024 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN DÂN SỰ VỀ VIỆC TRANH CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, HỦY GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT VÀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

1. Về tố tụng:

Theo nội dung Bản án sơ thẩm, nguyên đơn ông Soch, ông Lanh khởi kiện yêu cầu Toà án nhân dân tỉnh G giải quyết buộc Trường THCS Lê Lợi, Ủy ban nhân dân tỉnh G và Ủy ban nhân dân huyện Đ như sau:

- Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BY 440822 do Ủy ban nhân dân tỉnh G cấp ngày 16/12/2015 cho Trường trung học cơ sở Lê Lợi.

- Buộc Trường THCS Lê Lợi, Ủy ban nhân dân tỉnh G và Ủy ban nhân dân huyện Đ tháo dỡ công trình trên đất, trả lại diện tích đất 5.568,5m², bồi thường hoa màu trên đất cụ thể: 420 cây cà phê vối, 15 cây mãng cầu; 05 cây muồng, 03 cây dông; có giá trị tổng cộng là 9.674.500 đồng cho gia đình ông Soch; trường hợp không trả bằng đất thì trả bằng tiền tương đương với giá trị thị trường diện tích đất là 5.568,5m² có giá trị là 4.582.875.500 đồng + Bồi thường hoa màu trên đất là 9.674.500 đồng; tổng số tiền ông Soch yêu cầu phải trả bằng tiền theo giá thị trường là 4.592.550.000 đồng.

- Trả lại diện tích đất là 2.836,4m², bồi thường hoa màu trên đất cụ thể: 200 Cây cà phê vối; 02 Cây keo; có giá trị tổng cộng là 3.811.500 đồng cho gia đình ông Lanh; trường hợp không trả bằng đất thì trả bằng tiền tương đương với giá trị thị trường diện tích đất là 2.836,4m² có giá trị là 788.519.200 đồng + Bồi thường hoa màu trên đất là 3.811.500 đồng. Tổng số tiền ông Lanh yêu cầu phải trả bằng tiền theo giá thị trường là 792.330.700 đồng.

Như vậy, theo quy định tại Điều 188, 189 Bộ luật tố tụng dân sự thì ông Soch và ông Lanh khởi kiện 03 cơ quan gồm: Trường THCS Lê Lợi; Ủy ban nhân dân tỉnh G; Ủy ban nhân dân huyện Đ nhưng Bản án sơ thẩm xác định bị đơn là Trường THCS Lê Lợi, các cơ quan còn lại là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án là không đúng với yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn và cũng không đúng với quy định của Bộ luật tố tụng dân sự được viện dẫn ở trên.

2. Xác định quan hệ tranh chấp không đúng:

Các tài liệu trong hồ sơ vụ án và các đương sự đều thừa nhận: Năm 2007, ông Soch và bà Yoi đang quản lý sử dụng thửa đất số 883, tờ bản đồ số 97 (số 36 tờ bản đồ mới), diện tích 5.184m; ông Lanh bà Ngọt đang quản lý, sử dụng thửa đất số 884, tờ bản đồ số 97 (số 36 tờ bản đồ mới) diện tích 2.360m; các thửa đất này đều thuộc thôn Ngơm Thung, xã Ia Pết, huyện Đ, tỉnh G và đã được Ủy ban nhân dân huyện Đ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 04/02/2008 (số AL 865834 cho ông Soch; số AL 865833 cho ông ông Lanh); thời hạn sử dụng đến tháng 8 năm 2019.

Năm 2007, Trường trung học cơ sơ xã Ia Pết (nay là Trường THCS Lê Lợi), được phê duyệt đầu tư xây dựng mới với nhiều nguồn vốn, trong đó UBND huyện Đ có nhiệm vụ giải quyết đền bù khi thu hồi đất của các hộ dân có địa điểm xây dựng Trường THCS Lê Lợi. Diện tích đất của hộ ông Soch và hộ ông Lanh đủ điều kiện được bồi thường theo quy định tại các Điều 39, Điều 42 Luật đất đai năm 2003 và khoản 1 Điều 75, Điều 77 Luật đất đai năm 2013.

Theo quy định của Luật đất đai năm 2003 và Luật đất đai năm 2013 thì việc thu hồi đất và bồi thường cho hộ ông Soch, ông Lanh thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân huyện Đ. Ủy ban nhân dân huyện Đ không ban. hành Quyết định thu hồi đất, không lập phương án bồi thường khi thu hồi đất thì ông Soch và ông Lanh có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính. Ông Soch và ông Lanh khởi kiện vụ án dân sự yêu cầu Tòa án hủy Giấy CNQSD đất đã cấp cho Trường THCS Lê Lợi và buộc Trường THCS Lê Lợi phải bồi thường giá trị đất hoặc trả lại đất cho các Ông là không đúng.

3. Xác định chủ thể có trách nhiệm bồi thường không đúng:

Bản án dân sự sơ thẩm số 13/2023/DS-ST ngày 20/7/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh G xác định việc thu hồi đất và bồi thường đất bị thu hồi là quan hệ dân sự, Trường THCS Lê Lợi là Bị đơn trong vụ án nhưng lại Buộc Ủy ban nhân dân huyện Đ bồi thường cho ông Soch, bà Yoi số tiền 4.592.550.000 đồng; bồi thường cho ông Lanh, bà Ngọt số tiền 792.330.700 đồng theo giá thị trường của diện tích đất bị thu hồi là không đúng quan hệ pháp luật trong vụ án.

Sau khi xét xử sơ thẩm, Ủy ban nhân dân huyện Đ kháng cáo là có căn cứ nên Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của Ủy ban nhân dân huyện Đ. Hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 13/2023/DS-ST ngày 20/7/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh G để giải quyết lại vụ án theo quy định.

Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo để Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành phố trong khu vực nghiên cứu, rút kinh nghiệm, nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát giải quyết các vụ án dân sự./.