Thông báo rút kinh nghiệm số 71/TB-VC2-V1 ngày 15/8/2019 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về vụ án dân sự “Tranh chấp quyền sử dụng đất bị lấn chiếm, yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 71/TB-VC2-V1 NGÀY 15/8/2019 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỀ VỤ ÁN DÂN SỰ “TRANH CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT BỊ LẤN CHIẾM, YÊU CẦU HỦY GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Theo sơ đồ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (gọi tắt là GCNQSDĐ) năm 2013 của ông Bùi Văn Chuyến thì khi nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của bà Y Thôi, phía đông đã có con đường đất rộng 03m dài 32m là lối đi công cộng của nhiều hộ dân. Ngày 08/10/2013 ông Chuyển được UBND thành phố Kon Tum cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: BK 097100 vào số CH00705, thửa đất 490, tờ bản đồ số 20, diện tích là 214,5m tại thôn Kon Pắc, xã Đắk Blà, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum thửa đất có tứ cận: Phía bắc giáp đường quốc lộ 24; phía nam giáp đường đất rộng 04m; phía đông giáp đường đất rộng 3m; phía tây giáp thửa đất số 144.

Năm 2015, UBND thành phố Kon Tum cấp lại GCNQSDĐ cho bà Lê Thị Hường chồng lấn 03m đất là đường đi chung liền kề đất của ông làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của ông Chuyển. Vì vậy, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BX 449698 do UBND thành phố Kon Tum cấp ngày 22/9/2015 cho bà Lê Thị Hường và yêu cầu trả lại lối đi rộng 03m, dài 32m. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm xử bác đơn khởi kiện ngày 07/12/2017 và đơn bổ sung ngày 13/6/2018 của ông Bùi Văn Chuyển về việc yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BX 449698 cấp ngày 22/9/2015 của bà Lê Thị Hường nhưng chưa điều tra làm rõ lời khai không thống nhất của bị đơn và những người có nghĩa vụ liên quan đến vụ án về diện tích. Việc trích sao tài liệu gốc không có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền theo Điều 95 BLTTDS 2015 là thiếu sót.

Theo nhiều tài liệu và lời khai của bà Hường có tại hồ sơ vụ án thì bà mua đất trồng cây năm 1999, sử dụng ổn định diện tích 2.830mỉ đất, năm 2013 giải tỏa quốc lộ 24 hiện còn lại được cấp 1998,4m, vậy diện tích 2.830m trừ đi đất Nhà nước thu hồi 522m’ đất để làm đường quốc lộ 24. Năm 2015 được cấp lại 1998,4m là mẫu thuẫn (2.830m2 – 522m2 = 2.308m3). Vậy diện tích còn lại ai quản lý, ở đâu?

Tại biên bản làm việc và cam kết ngày 18/2/2014 giữa bà Hường và cán bộ địa chính thì diện tích theo sổ lưu địa chính là 2.882 m, bà sử dụng ổn định không sang nhượng thế chấp hay cầm cố cho ai nhưng thực tế năm 2013 đã bị thu hồi 522m để làm đường quốc lộ 24. Theo quyết định thu hồi 522m’ đất là tên Lê Hồng Cường chứ không phải thu hồi của bà Hường, mâu thuẫn này cấp sơ thẩm cũng chưa làm rõ.

Tại đơn xin cấp đổi GCNQSDĐ ngày 21 tháng 01 năm 2015 bà Hường kê khai diện tích sử dụng 1904,8m, thửa số 1323 tờ bản đồ 25, nhưng theo sơ đồ trích lục thu hồi GCNQSDĐ của người sử dụng là Lê Hồng Phong được đăng ký kê khai năm 1999 tờ bản đồ số 5 thửa số 97 diện tích cấp và 2.983m, cấp lại năm 2015 diện tích 1998,4m, thửa số 145 tờ bản đồ 20. Việc khác nhau về số thửa và diện tích này lớn hơn nhiều với diện tích lối đi 32m mà ông Chuyển đang tranh chấp.

Vì vậy, cần phải thu thập tài liệu xác định lại số thửa; tờ bản đồ và diện tích sử đụng của bà Hường thực tế là bao nhiêu, diện tích đã thu hồi bao nhiêu, của ai? Kể cả điện tích đã cho Lê Hồng Cường (con bà Hường) hiện nay dẫn đến tranh chấp? Ngoài ra, giấy biên nhận giao đất của ông Ạ Giây ngày 10 tháng 3 năm 1996 có dấu hiệu tẩy xóa, sửa chữa làm thay đổi lớn về diện tích của bà Hường nhưng chưa được giám định, các tài liệu photo có dấu hiệu sửa chữa và viết đè nhưng không có ký xác nhận của cơ quan có thẩm quyền cần phải thu tập làm rõ? Thực tế GCNQSDĐ của các bên vẫn đang có giá trị pháp lý trong khi Quyết định cấp đất chồng lấn đang tồn tại. Dù tòa án cấp sơ thẩm tuyên bác đơn khởi kiện của ông Bùi Văn Chuyển thì vẫn chưa giải quyết triệt để bản chất sự việc.

Xét thấy, việc cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thay đổi thông tin người được cấp, nhưng chưa xác minh đo đạc điều chỉnh diện tích đất dẫn đến chồng lấn trên điện tích lối đi công cộng là không đúng trình tự thủ tục, xâm phạm đến quyền lợi ích của người khác, trái với điểm a Điều 85 Nghị định 43/CP ngày 15/5/2014. Khi thụ lý và giải quyết vụ án, cấp sơ thẩm không đưa Ủy ban nhân xã Đắk Blà vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan để làm rõ các mâu thuẫn là thiếu sót.

Trên đây là vụ án dân sự về việc“Tranh chấp quyền sử dụng đất bị lấn chiếm, yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có vi phạm pháp luật bị Hội đồng xét xử phúc thẩm Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại. Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo đến các Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, thành phố trong khu vực nghiên cứu, rút kinh nghiệm nhằm thực hiện tốt hơn công tác kiểm sát việc giải quyết án dân sự./.