Thông báo rút kinh nghiệm số 37/TB-VC1-V2 ngày 08/8/2023 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội về việc “Tranh chấp đòi tài sản là nhà đất”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 37/TB-VC1-V2 NGÀY 08/8/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI VỀ VIỆC “TRANH CHẤP ĐÒI TÀI SẢN LÀ NHÀ ĐẤT”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Diện tích đất tranh chấp thuộc thửa số 12 tờ bản đồ đô 05 bản đồ địa chính xã Hoằng Trường đo vẽ năm 1996 (nay là thửa số 32 tờ bản đồ số 22 bản đồ địa chính xã Hoằng Trường đo vẽ năm 1015) có diện tích 799m² (đo thực tế là 684,8m²) hiện do gia đình bà Phạm Thị Thất đang quản lý sử dụng có nguồn gốc của gia đình ông Nguyễn Đình Thắng, bà Phạm Thị Hòa khai hoang từ năm 1990. Bà Hòa cho rằng năm 1999, gia đình bà đi xây dựng vùng kinh tế mới tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh nên cho gia đình bà Thất mượn đất để ở. Năm 2015, ông Thắng chết nên gia đình bà Hòa về quê sinh sống và đòi lại nhà đất nhưng bà Thất không trả và bà Hòa đã khởi kiện yêu cầu buộc bà Thất phải trả lại diện tích đất tranh chấp. Bà Thất cho rằng năm 1999, gia đình bà đã nhận chuyển nhượng thửa đất nêu trên của ông Thắng, bà Hòa với giá 2.500.000 đồng, có giấy tờ mua bán và ông Thắng đã nhận đủ tiền nên bà không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Hòa, đồng thời xuất trình bản gốc “Giấy... lại tài sản” do ông Nguyễn Đình Thắng lập và ký ngày 23/12/1999. Mặc dù, tài liệu trên bị mất một số chữ nhưng phần nội dung còn lại của văn bản trên vẫn có đủ căn cứ để xác định việc ông Nguyễn Đình Thắng đã bán lại tài sản cho bà Thất gồm 01 căn nhà gạch lợp ngói, 01 giếng khoan và cây cối trên đất.

Theo lời khai của những người làm chứng, ông Lê Văn Quý (hàng xóm của bà Thất, đồng thời là họ hàng xã của ông Thắng, bà Hòa) thì năm 1999, ông Thắng có rao bán thửa đất đang tranh chấp nhưng ông Quý không mua nên giới thiệu cho mẹ con bà Thất. Sau đó, ông Quý có nghe bà Thất nói lại là mua đất của ông Thắng, có làm giấy tờ mua với giá 2.500.000 đồng nhưng ông Quý không chứng kiến việc giao tiền, trước đó ông Thắng có nợ ông Quý 500.000 đồng và đồng ý gán nợ vào tiền mua đất của bà Thất, ông Quý đã trừ 500.000 đồng vào tiền công của anh An (con bà Thất) đi lưới cho ông Quý. Ông Lê Xuân Di, bà Nguyễn Thị Hồng, bà Phạm Thị Sỏi, ông Đặng Đình Lưu (là hàng xóm và có đất giáp ranh với đất đang tranh chấp) đều xác định có việc bà Thất mua đất của ông Thắng, bà Hòa. Mặt khác trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa sơ thẩm, bà Hòa đều khẳng định gia đình bà chuyển về quê sinh sống từ năm 2005, lúc đó ông Thắng (chồng bà) còn sống và gia đình bà sinh sống gần thửa đất đã bán cho bà Thất nhưng không có khiếu nại, tranh chấp gì về nhà đất bà Thất đang ở, năm 2006, khi anh An (con trai bà Thất) xây dựng nhà lợp tôn cũng không xảy ra tranh chấp. Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân xã Hoằng Trường xác nhận bà Phạm Thị Thất là người sử dụng ổn định thửa đất trên từ năm 1999, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế đất kể từ khi có Luật thuế đất phi nông nghiệp, tại thời điểm gia đình bà Thất xây dựng nhà lợp tôn cùng không xảy ra tranh chấp, khiếu kiện gì. Anh An, anh Năm (con bà Thất) đều xác định việc xây dựng lại ngôi nhà lợp ngói trên thửa đất vào năm 2006.

Do đó, có đủ tài liệu chứng cứ xác định vợ chồng ông Thắng, bà Hòa đã chuyển nhượng nhà đất đang tranh chấp cho bà Thất. Do vậy, việc Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị Hòa và giao cho bà Hòa diện tích 342m² đất (trong đó có 100m² đất ở và 242m² đất vườn) thuộc thửa số 12 tờ bản đồ số 5 (bản đồ địa chính xã Hoằng Trường) là không đúng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bà Phạm Thị Thất.