Thông báo rút kinh nghiệm số 20/TB-VC3-V1 ngày 06/5/2021 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh về án hình sự bị hủy để điều tra lại do bỏ lọt người, lọt tội
THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 20/TB-VC3-V1 NGÀY 06/5/2021 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VỀ ÁN HÌNH SỰ BỊ HỦY ĐỂ ĐIỀU TRA LẠI DO BỎ LỌT NGƯỜI, LỌT TỘI
Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:
1. Rút kinh nghiệm về kiểm sát điều tra, truy tố
Do không đánh giá đầy đủ toàn diện nguyên nhân, điều kiện xảy ra sự việc; mối quan hệ nhân quả; hành vi trực tiếp và hành vi gián tiếp gây ra hậu quả của
vụ án:
Đối với vụ án Lê Thanh Tâm, nguyên nhân dẫn đến vụ án giết người là do lỗi của bị hại Lê Minh Da và những người đi chung là Nguyễn Văn Cường và Đặng Phi Hùng. Chính Nguyễn Văn Cường và Đặng Phi Hùng đã dùng nón bảo hiểm và chai bia tấn công bị cáo Tâm, làm cho bị cáo tức giận lấy dao ra tấn công lại bị hại Da, dẫn đến Da tử vong. Hành vi của Cường và Hùng tham gia đánh nhau trong vụ án giết người là hành vi Gây rối trật tự công cộng, gây hậu quả nghiêm trọng dẫn đến chết người, đã ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự và an
toàn xã hội.
Đối với vụ án Đặng Hoàng Tính, nguyên nhân xảy ra do nhóm của bị hại Nguyễn Thanh Phong cho rằng bị cáo Đặng Hoàng Tính xúi Nguyễn Hữu Ngà đánh nhau với nhóm của Phong tại quán 39. Sau đó Tính bị 05 người phía bị hại là Trương Văn Chiến, Lê Huy Hường, Thái Nhật Thành, Nguyễn Vũ An cùng với bị hại Nguyễn Thanh Phong vây đánh. Trong tư thế quỳ gối, đầu cúi xuống, hai tay ôm đầu, Tính dùng dao mang theo chống trả, đâm trúng bụng Phong làm tử vong và chém trúng hồng của Chiến gây thương tích nhẹ. Như vậy việc bị cáo Tính dùng dao tấn công, là do nhóm 5 người của bị hại vây quanh và dùng tay chân liên tiếp đánh bị cáo. Hành vi của các đối tượng Trương Văn Chiến, Lê Huy Hường, Thái Nhật Thành và Nguyễn Vũ An tham gia đánh bị cáo đã gây ra 08 vết thương bầm tụ máu và trầy xước trên đầu, cổ, vai và tay của bị cáo Tính, là hành vi Cố ý gây thương tích. Mặc dù bị cáo không yêu cầu xử lý hình sự, nhưng chính hành động đánh người của các đối tượng này là nguyên nhân chính dẫn đến vụ án, hậu quả chết người xảy ra.
Các cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm đánh giá không đúng nguyên nhân, điều kiện xảy ra vụ án, từ đó đánh giá không đúng tính chất nguy hiểm hành vi của các đối tượng đã tham gia đánh nhau, đã chấp nhận việc xử lý vi phạm hành chính (phạt tiền mỗi người 750.000đ) của Công an cấp huyện là bỏ lọt tội “Gây rối trật tự công cộng”, được qui định tại Điều 318 BLHS – 2015 và lọt người (lọt 02 người trong vụ Lê Thanh Tâm và 04 người trong vụ Đặng Hoàng Tính) cấp sơ thẩm đã “hành chính hóa” hành vi phạm tội hình sự. Điều đó cho thấy chưa thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo qui định tại khoản 1 Điều 4 BLHS -2015 (Trách nhiệm phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm). Kiểm sát viên được phân công Kiểm sát điều tra vụ án đã chưa thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm theo qui định tại Điều 42 BLTTHS 2015.
2. Rút kinh nghiệm về THQCT và KSXX sơ thẩm:
Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, Kiểm sát viên được phân công Thực hành quyền công tố tại phiên tòa không nghiên cứu kỹ, kiểm tra hồ sơ vụ án một lần nữa để đánh giá nguyên nhân, điều kiện xảy ra vụ án; cũng như tính nguy hiểm hành vi của các đối tượng có liên quan, để phát hiện vấn đề trên và đề nghị Tòa án cấp sơ thẩm Trả hồ sơ điều tra bổ sung, nhằm khắc phục sai phạm trên.
Trong giai đoạn xét xử, Thẩm phán được phân công không phát hiện thiếu sót nhằm quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung, yêu cầu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những đối tượng đã tham gia đánh nhau trong hai vụ án trên, theo đúng qui định tại điểm c khoản 1 Điều 280 BLTTHS -2015 (Có căn cứ cho rằng có đồng phạm khác hoặc có người khác thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự qui định là tội phạm liên quan đến vụ án nhưng chưa được khởi tố vụ án, khởi tố bị can) yêu cầu khởi tố, điều tra, xử lý đối với họ, nhắm tránh bỏ lọt người, lọt tội. Điều đó cho thấy: khi xét xử Thẩm phán chủ tọa phiên tòa chưa thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của mình được qui định tại Điều 45 BLTTHS 2015.
Để nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử vụ án hình sự, hạn chế tình trạng án hình sự bị Tòa án hủy để điều tra, xét xử lại, VKSND cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh yêu cầu các VKSND địa phương trong khu vực tổ chức sinh hoạt rút kinh nghiệm trong đơn vị, đặc biệt là địa phương đã bị cấp phúc thẩm hủy án cần kiểm điểm đánh giá chất lượng công tác Thực hành quyền công tố, Kiểm sát điều tra và Kiểm sát xét xử, để rút kinh nghiệm và có biện pháp khắc phục, không để xảy ra các vi phạm, thiếu sót tương tự trong thời gian tới./.