Nguồn án lệ về việc tranh chấp về thừa kế di sản (Quyết định giám đốc thẩm số 74/2023/DS-GĐT)
NGUỒN ÁN LỆ VỀ VIỆC TRANH CHẤP VỀ THỪA KẾ DI SẢN (QUYẾT ĐỊNH GIÁM ĐỐC THẨM SỐ 74/2023/DS-GĐT)
Quyết định giám đốc thẩm số 74/2023/DS-GĐT ngày 03/4/2023 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh hủy một phần Bản án dân sự phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng và một phần Bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân thành phố K3, tỉnh Lâm Đồng về phần chia di sản thừa kế đối với ½ nhà, đất có diện tích 250m2 thuộc thửa đất số 340, tờ bản đồ số F.135.IV.C, tọa lạc tại số 643A K1, phường K2, thành phố K3, tỉnh Lâm Đồng.
Nội dung hủy án:
“[2] Nhà, đất có diện tích 250m2 thuộc thửa đất số 340, tờ bản đồ số F.135.IV.C, tọa lạc tại số 643A K1, phường K2, thành phố K3, tỉnh Lâm Đồng:
...
[2.2] Ngày 06/8/2014, ông Nguyễn Đình M2 lập Tờ di chúc (tại Văn phòng Luật sư Lê Tấn T4) với nội dung để lại tài sản là căn nhà và đất 643A K1 cho Bà Nguyễn Thị N1, Ông Huỳnh Đức D1. Bà T1 và các con ông M2 (bà Minh, Ông D2, bà T2, bà H1, ông T3) cho rằng thời điểm lập ông M2 lập di chúc ông M2 không đủ tỉnh táo nhưng không đưa ra được tài liệu, chứng cứ nào để chứng minh cho lời trình bày nêu trên. Mặt khác, căn cứ Công văn số 1919/BVUB-KHTH ngày 16/9/2015 của Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện “Bệnh nhân Nguyễn Đình M2 điều trị ngoại trú từ ngày 11/4/2014 cho đến hết ngày 06/8/2014, ngày 07/8/2014 nhập nội trú để điều trị chăm sóc nội khoa cho đến ngày 20/8/2014. Trong thời gian trước ngày 06/8/2014 theo hồ sơ bệnh án, bệnh nhân tỉnh, tiếp xúc được, đau nhức vai phải đến khi nhập nội trú điều trị ngày 07/8/2014, bệnh nhân vẫn tỉnh táo, đi lại được...”. Do đó, không có cơ sở để xác định thời điểm lập di chúc ông M2 không minh mẫn, sáng suốt hoặc bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
[2.3] Kết luận giám định số 2671/GĐ-PC 54 ngày 27/11/2015 của Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng và Kết luận giám định số 2067/C54B ngày 06/10/2016 của Phân viện khoa học hình sự tại Thành phố Hồ Chí Minh xác định “Không đủ cơ sở/không kết luận được chữ ký và chữ viết mang tên Nguyễn Đình M2 trên tờ di chúc lập ngày 06/8/2014 so với chữ viết và chữ ký trên các mẫu so sánh có phải do cùng một người ký, viết ra hay không”. Tuy nhiên, theo lời khai của ông Lê Tấn T4, ông Mai Lê B1 xác định di chúc của ông M2 do ông T4 soạn thảo, sau khi ông M2 ký thì ông T4, ông B1 ký vào di chúc với tư cách là người làm chứng. Tại tờ di chúc ngoài chữ ký và chữ viết của ông M2 đã được giám định thì còn có dấu vân tay của ông M2, nhưng Tòa án hai cấp chưa thu thập tài liệu trưng cầu giám định dấu vân tay của ông M2 để có thêm cơ sở xác định di chúc ngày 06/8/2014 của ông M2 có hợp pháp hay không là còn thiếu sót.
...
[4] Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm đã giải quyết tranh chấp về thừa kế đối với phần di sản là ½ căn nhà gắn liền với quyền sử dụng đất tại số 643A đường K1, cụ thể Tòa án cấp phúc thẩm không công nhận di chúc của ông M2 nhưng lại nhận định “Quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm, Bà T1 có yêu cầu chia di sản thừa kế của ông M2 theo pháp luật đối với tài sản là nhà và đất tại số 643A đường K1. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm chưa thụ lý đối với yêu cầu này của Bà T1 nên không có cơ sở để cấp phúc thẩm xem xét, giải quyết. Trong trường hợp các đương sự có yêu cầu chia thừa kế đối với tài sản trên thì được quyền khởi kiện bằng vụ án khác” từ đó không chia di sản theo quy định của pháp luật là không giải quyết yêu cầu khởi kiện chia thừa kế đối với phần tài sản nêu trên của Bà N1, Ông D1. [5] Do Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 565/2018/KDTM-PT ngày 08/6/2018 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chưa xác định đã được thi hành hay chưa và giá trị ½ căn nhà số 643A K1 là bao nhiêu? Nếu bản án chưa được thi hành phải đưa tất cả các bên liên quan vào tham gia tố tụng để xem xét toàn diện yêu cầu của các bên theo quy định của pháp luật. Trường hợp bản án đã thi hành xong thì giá trị di sản còn lại của ông M2 sẽ được chia thừa kế theo pháp luật. Vì vậy, cần phải kháng nghị hủy một phần bản án phúc thẩm và bản án sơ thẩm để giải quyết lại đối với di sản thừa kế của ông Nguyễn Đình M2 là ½ nhà, đất có diện tích 250m2 thuộc thửa đất số 340, tờ bản đồ số F.135.IV.C, tọa lạc tại số 643A K1, phường K2, thành phố K3, tỉnh Lâm Đồng theo đúng quy định của pháp luật.”