Nguồn án lệ về việc tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất (Quyết định giám đốc thẩm số 76/2023/DS-GĐT)

NGUỒN ÁN LỆ VỀ VIỆC TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT (QUYẾT ĐỊNH GIÁM ĐỐC THẨM SỐ 76/2023/DS-GĐT)

Quyết định giám đốc thẩm số 76/2023/DS-GĐT ngày 10/4/2023 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Tháp, giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp về việc tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Nội dung hủy án:

“[3] Bà Q cho rằng do tuổi già, thiếu hiểu biết và khi làm hợp đồng chuyển nhượng ký tên điểm chỉ tại Văn phòng công chứng thì Công chứng viên không đọc cho bà nghe nội dung hợp đồng nên bà yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 06/02/2020 được lập giữa bà Q và chị P vô hiệu. Tuy nhiên, bà Q không đưa ra được lý do và nội dung nào khác để công chứng. Tòa án cấp phúc thẩm nhận định “chị P tự ý thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà không theo ý chí tự nguyện định đoạt của bà Q” để quyết định tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Q và chị P, nhưng không đưa ra được căn cứ để chứng minh.

[4] Thời điểm bà Q ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng phần đất tranh chấp, bà có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, bà Q không chứng minh được bà bị lừa dối, đe dọa hay nhầm lẫn. Bà Q là dì ruột của chị P, không có chồng, con nên chị P là người thường xuyên sinh sống và chăm sóc cho bà Q. Chị P xác định “Các thành viên trong gia đình họp bàn thống nhất cho tôi để tôi đứng tên đất, tôi có trách nhiệm xây cất lại căn nhà để làm nơi thờ cúng ông, bà ngoại cũng như để dì Q có nơi ở sạch sẽ, khang trang” và “đây là phần đất của gia đình, tôi chỉ đại diện đứng tên, tôi chỉ có tâm nguyện là xây cất lại nhà và để dì Q sống đến cuối đời”.

[5] Hiện tại, chị P đã hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sang tên chị nhưng nhà, đất và các giấy tờ liên quan vẫn do bà Q quản lý, sử dụng. Lời thừa nhận của chị P là phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện sống của bà Q và được xem là điều kiện của Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Q và chị P, đến thời điểm này chị P chưa vi phạm điều kiện theo Hợp đồng. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Q là có căn cứ. Tuy nhiên, do bản chất vụ án là việc bà Q giao tài sản là phần đất tranh chấp cho chị P để làm nơi thờ cúng và chăm sóc bà Q nên khi chị P vi phạm các điều kiện thỏa thuận thì bà Q có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án thay đổi người quản lý tài sản theo quy định pháp luật.”