Đề xuất Án lệ về việc Dịch Covid-19 có phải là sự kiện bất khả kháng trong hợp đồng cho thuê quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất?
ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ VIỆC DỊCH COVID-19 CÓ PHẢI LÀ SỰ KIỆN BẤT KHẢ KHÁNG TRONG HỢP ĐỒNG CHO THUÊ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT VÀ TÀI SẢN GẮN LIỀN VỚI ĐẤT?
Tình huống pháp lý:
Theo quy định tại khoản 1 Điều 161 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì “Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan, không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép”. Mặc dù được quy định tại điều luật về thời hiệu (Điều 161. Thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự, thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự), khái niệm “sự kiện bất khả kháng” vẫn được áp dụng rộng rãi trong các quan hệ pháp luật dân sự. Theo khoản 2 Điều 302 Bộ luật Dân sự năm 2015 về trách nhiệm do vi phạm nghĩa vụ dân sự thì “Trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thể thực hiện được nghĩa vụ dân sự do sự kiện bất khả kháng thì không phải chịu trách nhiệm dân sự, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác”.
Dịch Covid-19 xảy ra trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến năm 2023 đã gây thiệt hại đáng kể đến nền kinh tế quốc gia, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các tổ chức, cá nhân cũng như hoạt động bình thường của đời sống xã hội. Trong giải quyết các tranh chấp hợp đồng mà có thời gian thực hiện hợp đồng trong khoảng thời gian diễn ra dịch Covid-19, có trường hợp bên có nghĩa vụ cho rằng dịch Covid-19 là sự kiện bất khả kháng nên không đồng ý thực hiện nghĩa vụ trong khoảng thời gian này. Vậy dịch Covid-19 có phải là sự kiện bất khả kháng trong hợp đồng dân sự không? Có phải trường hợp nào dịch Covid-19 cũng được coi là sự kiện bất khả kháng không?
Nội dung đề xuất án lệ:
“[3] Các nội dung trong Hợp đồng thuê quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất mà hai bên đã ký kết là hoàn toàn tự nguyện, không trái pháp luật. Căn cứ vào việc thực hiện hợp đồng có cơ sở để xác định Doanh nghiệp tư nhân Khánh H đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán, không trả tiền thuê đúng thời hạn theo hợp đồng đã ký kết… Doanh nghiệp tư nhân Khánh H cho rằng do dịch Covid-19, nên không phải trả tiền thuê nhà cho phía nguyên đơn là không có căn cứ.
[5] … Toà án cấp phúc thẩm cho rằng “Dịch Covid-19 là sự kiện bất khả kháng, nên bị đơn không phải trả tiền thuê nhà cho nguyên đơn” đã làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn.”