Bản án dân phúc thẩm số 37/2018/KDTM-PT ngày 30/11/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương về tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa và yêu cầu bồi thường thiệt hại

Nội dung hủy án:   

(i) Nguyên đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại là chi phí khắc phục hậu quả từ việc bị đơn cung cấp sản phẩm sơn, bột trét kém chất lượng với số tiền 14.181.721.488 đồng. Bị đơn không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn vì cho rằng không vi phạm chất lượng hàng hóa mà do nhà thầu thi công không đúng quy trình kỹ thuật dẫn đến những thiệt hại chất lượng bột trét bị vỡ, bong tróc, bột mềm, độ bám dính của bột và sơn không đạt yêu cầu.

Xét Thông báo số 184/TB-TDC ngày 22/02/2013 do Công ty B gửi cho Công ty Sơn Dầu Khí với nội dung căn cứ thông báo qua kiểm tra tình hình thi công thực tế tại công trình nhà ở an sinh xã hội Becamex đối với các khu Việt Sing tại Block nhà A2-1, A2-2, A2-4, A2-5, A2-6, A5-2, A5-3; khu M tại Block nhà A1-1, A1-2, A2-1 A1-3, A1-4& A1-5 và khu H tại Block nhà A2 & A5 thì chất lượng bột trét: vỡ, bong tróc, bột mềm, độ bám dính của bột và sơn không đạt yêu cầu. Chất lượng sơn: Độ phủ màu không đạt yêu cầu, bị bong tróc, độ bám dính không đạt yêu cầu. Yêu cầu nhà cung cấp sơn và bột trét chịu toàn bộ chi phí khắc phục (nhân công và vật tư) cho toàn bộ khối lượng thi công không đạt yêu cầu ở 3 khu nhà nói trên. Ngày 27/2/2013, Công ty Sơn Dầu Khí có Công văn số 14/2013/CV/PVPAINT-KD ngày 27/2/2013 (bút lục 937 – 938) để phúc đáp lại Thông báo số 184/TB-TDC nêu trên với nội dung căn cứ vào tình hình thực tế tại các công trình, Công ty Sơn Dầu Khí kiến nghị, đề nghị như sau:

- Các block đã bả bột trét nhưng chưa sơn, tiến hành sơn lót cho cả phần tường ngoài nhà và trong nhà với lượng nước pha trộn thêm từ 20 đến 25% (do bột bả này đã thi công quá trời gian tối ưu (thời gian tối ưu là từ 1 đến 3 ngày) để thi công sơn lót nên đã bị chai/cứng) sau đó mới tiến hành sơn phủ 2 lớp.

- Các block đã sơn phủ hoàn thành, Công ty Sơn Dầu Khí sẽ thực hiện việc sửa chữa, bảo hành bằng chi phí của Công ty Sơn Dầu Khí sao cho đảm bảo yêu cầu thẩm mỹ, kỷ thuật và không ảnh hưởng xấu đến môi trường.

- Đề nghị sử dụng sơn lót cho cả phần tường trong nhà để tránh lớp bả bị mềm hóa sau một thời gian thi công và hạn chế các ảnh hưởng tiêu cực khác đến lớp sơn phủ;

- Tiếp tục cùng Công ty Sơn Dầu Khí tổ chức thêm các buổi semina phổ biến kỹ thuật thi công bột bả và sơn nước tại các công trường;

- Phối hợp với Công ty Sơn Dầu Khí quản lý chặt chẽ hơn nữa công tác giám sát thi công;

- Sử dụng bột trét Semax Putty 1 và Semax Putty 2 có chất lượng tốt và ổn định hơn thay thế bột trét Solux đã sử dụng.

Vì vậy, qua các văn bản nêu trên có cơ sở xác định Công ty Sơn Dầu Khí có vi phạm hợp đồng về chất lượng bột trét và sơn nên có yêu cầu sửa chữa, bảo hành, thậm chí xin đổi sản phẩm bột trét khác tốt hơn bột trét Solux đã sử dụng. Đồng thời, cũng thể hiện Công ty Sơn Dầu Khí có kiến nghị về công tác thi công không đúng quy trình, không sơn lót. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm không đối chất giữa các đương sự để làm rõ nội dung hai văn bản trên, không yêu cầu các đương sự cung cấp chứng cứ chứng minh vị trí, số lượng tường bị hư hỏng mà bị đơn đã đề nghị sửa chữa bảo hành, làm rõ vì sao bị đơn có kiến nghị về công tác thi công không đúng quy trình mà cho rằng nguyên đơn không chứng minh được Công ty Sơn Dầu Khí vi phạm hợp đồng, không chứng minh được thiệt hại xảy ra là do lỗi của Công ty Sơn Dầu Khí từ đó không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là thu thập chứng cứ không đầy đủ và đánh giá chứng cứ thiếu khách quan, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn. Bản án phúc thẩm số 10/2017/KDTM-PT ngày 31/3/2017 đã yêu cầu phải làm rõ thời gian đông kết của sản phẩm bột trét tường có ảnh hưởng trực tiếp đến việc sơn bong tróc hay do lỗi của đơn vị thi công không thực hiện đúng quy trình dẫn đến việc sơn bị bong tróc và phải xác định thiệt hại trên thực tế, cấp sơ thẩm vẫn chưa thực hiện được nhưng vẫn giải quyết không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không phù hợp. Vì vậy, nguyên đơn kháng cáo cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm chưa xem xét toàn diện các chứng cứ, gây ảnh hưởng đến quyền lợi ích của nguyên đơn là có căn cứ.

(ii) Tòa án cấp sơ thẩm không đưa chủ đầu tư Tổng Công ty Đô thị và phát triển công nghiệp TNHH một thành viên (Công ty B1) và đơn vị giám sát thi công vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền nghĩa vụ liên quan để đối chất, thu thập chứng cứ làm rõ quá trình giám sát thi công thì việc sơn, bột trét được thực hiện đúng quy trình hay không, thu thập nhật ký công trình, nhật ký thi công để làm rõ việc giám sát nghiệm thu từng giai đoạn có xảy ra hiện tượng sơn bị bong tróc hay đạt yêu cầu, khi xảy ra hư hỏng thì Công ty B có phiếu yêu cầu sửa chữa những gì để xác định thiệt hại trên thực tế nếu có. Bởi lẽ, tại Điều 6, 7, 8 và 9 của các hợp đồng xây dựng ký kết giữa Công ty B và Công ty Cổ phần Kinh doanh và Phát triển B các bên có thỏa thuận Công ty B cử giám sát thi công thường xuyên có mặt tại hiện trường để giám sát chất lượng công trình, xác nhận khối lượng công tác thực hiện và giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh nếu có; tổ chức nghiệm thu từng giai đoạn, nghiệm thu chuyển bước kỹ thuật, việc nghiệm thu khối lượng căn cứ vào bản vẽ thiết kế được phê duyệt và thực tế thi công tại công trường có xác nhận của tư vấn giám sát. Công ty B có trách nhiệm lập sổ nhật ký công trình, nhật ký thi công ghi chép đầy đủ các diễn biến xảy ra trong quá trình thi công theo quy định và được xác nhận của tư vấn giám sát hàng ngày; lập Bảng tiến độ thi công chi tiết từng ngày có sự kiểm tra thực hiện của Công ty B. Vì vậy, cấp sơ thẩm đã vi phạm thủ tục tố tụng, không thu thập đầy đủ các chứng cứ nêu trên mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được.

(iii) Theo Điều 5.2 của Hợp đồng mua bán số 27/2012/TDC-PV PAINT ngày 27/08/2012 nguyên đơn, bị đơn có thỏa thuận trách nhiệm của Công ty B sử dụng sản phẩm đúng hướng dẫn sử dụng trên bao bì sản phẩm hoặc theo tài liệu kỹ thuật hướng dẫn sử dụng do Công ty Sơn Dầu Khí cung cấp. Công ty Sơn Dầu Khí cử cán bộ kỹ thuật đến công trường hướng dẫn kỹ thuật cho Công ty B. Nếu Công ty B sử dụng sai hướng dẫn của Công ty Sơn Dầu Khí thì Công ty B hoàn toàn chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm.

Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào các Biên bản kiểm soát quy trình và dịch vụ kỹ thuật từ ngày 10/12/2012 đến ngày 02/01/2013 tại khu nhà ở an sinh xã hội M (bút lục 150-180) và Biên bản kiểm tra chất lượng sơn tại khu nhà ở an sinh xã hội H từ ngày 15/8/2012 đến ngày 21/10/2012 (bút lục 403-419) để chứng minh toàn bộ chất lượng sơn và bột trét do Công ty Sơn Dầu Khí xuất bán khi thi công thực tế đạt chất lượng. Xét chứng cứ này không phù hợp hoàn toàn với thời gian thực tế giao nhận hàng hóa được các bên thừa nhận là từ ngày 13/9/2012 đến ngày 4/3/2013. Các biên bản này không nêu rõ khối lượng sơn thực tế thi công đạt chất lượng, không rõ người ký tên giám sát bên chủ đầu tư và bên thi công là ai, vẫn còn thiếu những Biên bản kiểm soát quy trình dịch vụ kỹ thuật và Biên bản kiểm tra chất lượng sơn trong thời gian thi công còn lại và thiếu các Biên bản kiểm soát quy trình dịch vụ kỹ thuật đối với hai khu nhà ở an sinh xã hội H và khu Việt Sing. Vì vậy, cấp sơ thẩm thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, chưa làm rõ chứng cứ thu thập được đối với những người ký người ký tên giám sát bên chủ đầu tư và bên thi công về quy trình sơn có đạt yêu cầu hay không và đối chất làm rõ mâu thuẫn giữa chứng cứ thu thập được với lời khai của các bên đương sự trong vụ án. Mặc khác, Tòa án cấp sơ thẩm chưa làm việc với cán bộ kỹ thuật do Công ty Sơn Dầu Khí cử đến hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát quy trình và dịch vụ kỹ thuật để từ đó đối chất với tất cả các đương sự trong vụ án làm rõ số khối lượng công trình thực tế thi công, phần khối lượng công trình nào được chủ đầu tư xác nhận đạt hoặc hư hỏng, mức độ hư hỏng cụ thể nếu có để làm căn cứ giải quyết vụ án. Đồng thời, sau khi thu thập đầy đủ tất cả biên bản kiểm soát quy trình thì cũng cần giám định xem quy trình sơn như vậy có làm ảnh hưởng đến chất lượng công trình đã sơn hay không.

(iv) Theo Văn bản số 0407/KT3-N6 ngày 26/01/2018 của Trung tâm 3 trả lời có nội dung: Ngoài yếu tố vật liệu sử dụng thi công, các yếu tố khác có khả năng gây ảnh hưởng đến nguyên nhân gây bong tróc, nứt nẻ của lớp sơn tường là chất lượng của công tác thi công sơn phủ và chất lượng của lớp vật liệu nền tại thời điểm thi công công trình (năm 2012-2013) và các yếu tố này cũng không đủ cơ sở để đánh giá tại thời điểm yêu cầu giám định. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm chưa thu thập làm rõ chứng cứ về quy trình sơn trong đó có việc sơn phủ, chưa làm rõ làm rõ có hay không việc Công ty B yêu cầu bỏ qua công tác sơn lót (tức sơn phủ) theo như Biên bản cuộc họp ngày 17/10/2012 giữa lãnh đạo Công ty B với lãnh đạo Công ty Sơn Dầu Khí và khuyến cáo tại công văn số 105/2012/CV/PV PAINT ngày 25/10/2012 của Công ty Sơn Dầu Khí và chưa thu thập các biên bản nghiệm thu từng giai đoạn trong đó có nghiệm thu giai đoạn hoàn thiện tô tường, vệ sinh bề mặt tường, cột, dầm, trần được bàn giao thế nào để chuẩn bị cho giai đoạn sơn nhưng cấp sơ thẩm vẫn khẳng định không có cơ sở pháp lý cho việc giám định là không phù hợp.

(iv) Tại các Biên bản tường trình của Công ty T, Công ty M, Công ty N và Công ty T đều trình bày nội dung tương tự nhau và yêu cầu vắng mặt trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ án như sau: Các công ty này đã thực hiện đúng hợp đồng, thực hiện đúng các yêu cầu kỹ thuật của cán bộ giám sát do Công ty Sơn Dầu Khí cử ra. Hợp đồng đã thực hiện xong, nghiệm thu và thanh toán. Sau khi nhận được yêu cầu của Công ty B về việc khảo sát và kiểm tra lại công tác sơn nước công trình, có đo đạc thực tế và lập dự toán để hai bên ký phụ lục hợp đồng xử lý phần matic (bột trét tường) và sơn nước không đạt chất lượng. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm không thu thập các Biên bản đo đạc thực tế phần sơn nước bị hư hỏng do các công ty trên lập, xem biên bản này có sự xác nhận của đơn vị giám sát, chủ đầu tư, đơn vị cung cấp sơn hay không, mô tả cụ thể số lượng, vị trí sơn bị hư hỏng làm căn cứ để đối chiếu với các chứng cứ khác thu thập được trong vụ án để làm rõ thiệt hại thực tế nếu có. Do cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu vắng mặt trong suốt quá trình tố tụng của các công ty trên nên đã không đối chất làm rõ được sự mâu thuẫn giữa diện tích thi công bột bả khi sử dụng hết 9.076 bao bột trét (40kg/bao) tương đương 363.040 kg để thực hiện thi công theo hướng dẫn của Công ty Sơn Dầu Khí thì diện tích thi công được là từ 363.040m2 đến 605.066m2 trong khi diện tích tường nguyên đơn hợp đồng với các công ty sửa chữa là 294.453.m2 từ đó bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là thu thập chứng cứ chưa đầy đủ.

Từ những cơ sở nhận định nêu trên, xét Tòa án cấp sơ thẩm có vi phạm thủ tục tố tụng, thu thập chứng cứ chưa đầy đủ mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được. Do vậy, cần hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án về Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án. Ý kiến của đại diện nguyên đơn, đại diện bị đơn là không có cơ sở chấp nhận. Ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn là chưa phù hợp pháp luật vì theo Điều 96, 99, 100 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định trường hợp tài liệu chứng cứ đã được giao nộp chưa đảm bảo đủ cơ sở để giải quyết vụ việc thì Thẩm phán yêu cầu đương sự giao nộp bổ sung, lấy lời khai người làm chứng, đối chất để làm rõ những mâu thuẩn trong vụ án. Đề nghị của đại diện Viện Kiểm sát là chưa phù hợp.