Thông báo rút kinh nghiệm số 78/TB-VKS-DS ngày 20/9/2019 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về vụ án dân sự “Tranh chấp quyền sử dụng đất rừng và yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 78/TB-VKS-DS NGÀY 20/9/2019 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỀ VỤ ÁN DÂN SỰ “TRANH CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT RỪNG VÀ YÊU CẦU HỦY GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

1. Về tố tụng

Tòa án cấp sơ thẩm không đưa đầy đủ những người liên quan và nhân chứng vào tham gia tố tụng:

Tại Biên bản làm việc ngày 17/10/2012, ông Chiến trình bày, nguồn gốc đất tranh chấp do ông Trần Danh Tuyên bán cho Ông, việc mua bán có ông Trần Ngọc Danh làm chứng. Tại Kết luận số 01/KL-UBND ngày 16/12/2013 của UBND xã Nam Hóa xác định, đã có sai phạm trong việc tham mưu về lĩnh vực đất đai liên quan đến diện tích đất của ông Hoàng Ngọc Tuynh, ông Nguyễn Đình Chiến, ông Nguyễn Đình Nhi và bà Nguyễn Thị Lan. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp cho hộ bà Lan, hộ ông Chiến.

Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm không đưa ông Trần Danh Tuyên, ông Trần Ngọc Danh, ông Hoàng Ngọc Tuynh, ông Nguyễn Đình Nhi và những người trong hộ gia đình của bà Lan, ông Chiến vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và nhân chứng là vi phạm quy định tại Điều 73 và Điều 77 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

2. Về nội dung

Việc xem xét, thẩm định tại chỗ không đảm bảo căn cứ để giải quyết vụ án:

Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm đã tổ chức thẩm định tại chỗ hai lần vào ngày 22/8/2017 và ngày 08/10/2018. Việc đo đạc thẩm định tại chỗ chưa xác định vị trí, chưa cắm mốc, chưa xác định kích thước các cạnh thửa đất của bà Lan và chưa xác định được thửa đất ông Chiến mua của ông Tuyên trên thực địa; chưa xác định được diện tích đã cấp và sử dụng của các hộ trên thực địa để xác định ai lấn chiếm đất của ai.

Việc đo đạc phải căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp, hồ sơ địa chính đã phê duyệt và thực tế sử dụng của các hộ liên quan. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào các điểm tọa độ theo bản đồ địa chính năm 2008 để đo đạc là chưa phù hợp. Ngoài ra, khi tổ chức thẩm định tại chỗ, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ đo đạc hiện trạng thực tế sử dụng đất của bà Lan mà không đo đạc diện tích thực tế thửa đất do ông Chiến mua lại của ông Tuyên và quản lý, sử dụng từ năm 2004 đến nay.

- Không giải quyết giá trị tài sản trên đất tranh chấp:

Theo Biên bản thẩm định tại chỗ ngày 22/8/2017, trên diện tích đất tranh chấp hộ ông Chiến đã trồng cây keo tràm. Tại Biên bản định giá cùng ngày 22/8/2017 xác định, diện tích trồng keo tràm có tổng giá trị là 12.732.100 đồng (0,6463ha x 19.700.000/ha). Bản án sơ thẩm buộc ông Chiến trả lại cho bà Lan toàn bộ diện tích đất 6.437m, nhưng không đề cập đến tài sản của ông Chiến trên diện tích đất 6.437m, là chưa giải quyết triệt để vụ án, không thể thi hành án được.

Những vi phạm, thiếu sót của Tòa án cấp sơ thẩm, Tòa án cấp phúc thẩm không thể khắc phục được nên phải hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giải quyết lại.

Trên đây là vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất rừng và yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” bị Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại. Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo để các Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, thành phố trong khu vực rút kinh nghiệm, nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát giải quyết các vụ án dân sự./.