Chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh được quy định như thế nào?

Chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh được quy định như thế nào?

Luật sư cho tôi hỏi: Tôi hiện là chủ sở hữu một doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động trong lĩnh vực thương mại. Gần đây, do nhu cầu mở rộng quy mô kinh doanh và huy động thêm nguồn vốn từ các nhà đầu tư, tôi đang cân nhắc chuyển đổi doanh nghiệp thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần hoặc công ty hợp danh. Tuy nhiên, tôi chưa nắm rõ điều kiện cần đáp ứng, hồ sơ và trình tự thực hiện thủ tục chuyển đổi. Vậy pháp luật hiện hành quy định việc chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh như thế nào? Rất mong Luật sư giải đáp. Xin cảm ơn!

MỤC LỤC

1. Công ty hợp danh được pháp luật quy định ra sao?

2. Chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh được quy định như thế nào?

 

Trả lời:

1. Công ty hợp danh được pháp luật quy định ra sao?

Công ty hợp danh là một loại hình doanh nghiệp tương đối đặc biệt. Bởi lẽ, nền tảng của công ty hợp danh không chỉ ở việc góp vốn mà còn ở sự tin tưởng tuyệt đối về phẩm chất, năng lực chuyên môn và trách nhiệm của thành viên hợp danh. Pháp luật ghi nhận những vấn đề chung về công ty hợp danh tại Điều 177 Luật Doanh nghiệp năm 2020, cụ thể như sau:

"Điều 177. Công ty hợp danh

1. Công ty hợp danh là doanh nghiệp, trong đó:

a) Phải có ít nhất 02 thành viên là chủ sở hữu chung của công ty, cùng nhau kinh doanh dưới một tên chung (sau đây gọi là thành viên hợp danh). Ngoài các thành viên hợp danh, công ty có thể có thêm thành viên góp vốn;

b) Thành viên hợp danh phải là cá nhân, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty;

c) Thành viên góp vốn là tổ chức, cá nhân và chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào công ty.

2. Công ty hợp danh có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

3. Công ty hợp danh không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào."

Theo đó, công ty hợp danh là doanh nghiệp, trong đó:

- Phải có ít nhất 02 thành viên là chủ sở hữu chung của công ty, cùng nhau kinh doanh dưới một tên chung (sau đây gọi là thành viên hợp danh). Ngoài các thành viên hợp danh, công ty có thể có thêm thành viên góp vốn. Yêu cầu này có thể xuất phát từ đặc trưng của công ty hợp danh, trong đó sự tin tưởng, tín nhiệm lẫn nhau giữa các thành viên là nền tảng để cùng góp vốn, quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh. Việc duy trì ít nhất hai thành viên hợp danh góp phần bảo đảm tính liên kết và sự phối hợp trong quá trình hoạt động. Ngoài ra, việc cho phép tiếp nhận thành viên góp vốn giúp công ty mở rộng nguồn lực tài chính mà không nhất thiết làm tăng số lượng thành viên trực tiếp tham gia quản lý;

- Thành viên hợp danh phải là cá nhân, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty. Đây có thể được xem là đặc trưng của công ty hợp danh, tạo nên sự khác biệt so với các loại hình doanh nghiệp áp dụng chế độ trách nhiệm hữu hạn như công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn. Chế độ trách nhiệm vô hạn không chỉ thể hiện sự gắn bó và cam kết của thành viên hợp danh đối với hoạt động kinh doanh chung mà còn góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm trong quản lý, điều hành và tăng cường khả năng bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của công ty đối với chủ nợ, đối tác;

- Thành viên góp vốn là tổ chức, cá nhân và chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào công ty. Như đã đề cập ở trên, bên cạnh thành viên hợp danh, công ty hợp danh có thể có thêm thành viên góp vốn, giúp công ty mở rộng nguồn lực tài chính. Ngoài ra, thành viên góp vốn chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào công ty nên những chủ thể này có thể là cá nhân hoặc tổ chức. Có thể thấy, cách thức này tạo sự kết hợp giữa năng lực quản lý, điều hành của thành viên hợp danh và nguồn lực tài chính từ các thành viên góp vốn.

Bên cạnh đó, công ty hợp danh có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Tư cách pháp nhân giúp công ty hợp danh trở thành chủ thể độc lập khi tham gia các quan hệ pháp luật, có tài sản riêng và nhân danh mình thực hiện các giao dịch, đồng thời tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của công ty đối với các nghĩa vụ phát sinh. Đặc điểm này tạo cơ sở pháp lý để công ty chủ động tổ chức hoạt động kinh doanh, xác lập quan hệ với đối tác và duy trì sự ổn định trong quá trình hoạt động.

Đặc biệt, công ty hợp danh không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào. Có thể hiểu rằng, nền tảng của công ty hợp danh là sự tin tưởng tuyệt đối giữa các thành viên. Họ cùng nhau chịu trách nhiệm vô hạn, cùng chia sẻ lợi nhuận, rủi ro, cùng nhau quản lý và điều hành hoạt động của công ty. Việc không được phát hành chứng khoán giúp duy trì tính chất liên kết dựa trên sự tin tưởng giữa các thành viên, đồng thời bảo đảm cơ cấu sở hữu và phương thức huy động vốn phù hợp với bản chất của loại hình doanh nghiệp này.

Như vậy, công ty hợp danh là loại hình doanh nghiệp được xây dựng trên nền tảng sự tin tưởng và gắn kết giữa các thành viên hợp danh, thể hiện qua cơ cấu sở hữu chung, quyền tham gia quản lý và chế độ trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của các thành viên hợp danh. Việc cho phép có thêm thành viên góp vốn giúp công ty bổ sung nguồn lực tài chính, trong khi tư cách pháp nhân bảo đảm sự độc lập của công ty trong hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, những giới hạn về phát hành chứng khoán cũng cho thấy tính chất đặc thù của loại hình doanh nghiệp này, trong đó có thể hiểu rằng yếu tố tín nhiệm giữa các thành viên giữ vai trò quan trọng hơn việc huy động vốn rộng rãi từ thị trường.

2. Chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh được quy định như thế nào?

Doanh nghiệp tư nhân có thể thay đổi mô hình tổ chức để phù hợp với nhu cầu huy động vốn, quản lý và định hướng phát triển trong từng giai đoạn. Pháp luật cho phép doanh nghiệp tư nhân được chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh và việc chuyển đổi này được thực hiện theo Điều 205 Luật Doanh nghiệp năm 2020, cụ thể như sau:

"Điều 205. Chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh

1. Doanh nghiệp tư nhân có thể chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần hoặc công ty hợp danh theo quyết định của chủ doanh nghiệp tư nhân nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:

a) Doanh nghiệp được chuyển đổi phải có đủ các điều kiện theo quy định tại khoản 1 Điều 27 của Luật này;

b) Chủ doanh nghiệp tư nhân cam kết bằng văn bản chịu trách nhiệm cá nhân bằng toàn bộ tài sản của mình đối với tất cả khoản nợ chưa thanh toán và cam kết thanh toán đủ số nợ khi đến hạn;

c) Chủ doanh nghiệp tư nhân có thỏa thuận bằng văn bản với các bên của hợp đồng chưa thanh lý về việc công ty được chuyển đổi tiếp nhận và tiếp tục thực hiện các hợp đồng đó;

d) Chủ doanh nghiệp tư nhân cam kết bằng văn bản hoặc có thỏa thuận bằng văn bản với các thành viên góp vốn khác về việc tiếp nhận và sử dụng lao động hiện có của doanh nghiệp tư nhân.

2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, Cơ quan đăng ký kinh doanh xem xét và cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp nếu có đủ điều kiện quy định tại khoản 1 Điều này và cập nhật tình trạng pháp lý của doanh nghiệp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

3. Công ty được chuyển đổi đương nhiên kế thừa quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp tư nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Chủ doanh nghiệp tư nhân chịu trách nhiệm cá nhân bằng toàn bộ tài sản của mình đối với tất cả khoản nợ phát sinh trước ngày công ty được chuyển đổi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp."

Dẫn chiếu đến khoản 1 Điều 27 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định như sau:

"Điều 27. Cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

1. Doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Ngành, nghề đăng ký kinh doanh không bị cấm đầu tư kinh doanh;

b) Tên của doanh nghiệp được đặt theo đúng quy định tại các điều 37, 38, 39 và 41 của Luật này;

c) Có hồ sơ đăng ký doanh nghiệp hợp lệ;

d) Nộp đủ lệ phí đăng ký doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí.

…"

Theo đó, doanh nghiệp tư nhân có thể chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần hoặc công ty hợp danh theo quyết định của chủ doanh nghiệp tư nhân nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:

- Doanh nghiệp được chuyển đổi phải có đủ các điều kiện bao gồm: Ngành, nghề đăng ký kinh doanh không bị cấm đầu tư kinh doanh; Tên của doanh nghiệp được đặt theo đúng quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2020; Có hồ sơ đăng ký doanh nghiệp hợp lệ; Nộp đủ lệ phí đăng ký doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí. Những điều kiện này nhằm bảo đảm doanh nghiệp sau chuyển đổi có đầy đủ cơ sở pháp lý để được thành lập và hoạt động theo loại hình mới, đồng thời duy trì sự thống nhất trong công tác quản lý đăng ký doanh nghiệp;

- Chủ doanh nghiệp tư nhân cam kết bằng văn bản chịu trách nhiệm cá nhân bằng toàn bộ tài sản của mình đối với tất cả khoản nợ chưa thanh toán và cam kết thanh toán đủ số nợ khi đến hạn. Yêu cầu này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ nợ, đồng thời ngăn ngừa tình trạng chủ doanh nghiệp lợi dụng việc chuyển đổi loại hình để né tránh các nghĩa vụ tài chính đã phát sinh;

- Chủ doanh nghiệp tư nhân có thỏa thuận bằng văn bản với các bên của hợp đồng chưa thanh lý về việc công ty được chuyển đổi tiếp nhận và tiếp tục thực hiện các hợp đồng đó. Điều kiện này nhằm bảo đảm tính liên tục trong hoạt động kinh doanh. Đồng thời, sự thống nhất giữa các bên giúp hạn chế tranh chấp phát sinh do thay đổi chủ thể thực hiện hợp đồng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia;

- Chủ doanh nghiệp tư nhân cam kết bằng văn bản hoặc có thỏa thuận bằng văn bản với các thành viên góp vốn khác về việc tiếp nhận và sử dụng lao động hiện có của doanh nghiệp tư nhân. Điều này góp phần bảo đảm quyền lợi và sự ổn định việc làm của người lao động, hạn chế những xáo trộn về nhân sự khi doanh nghiệp thay đổi loại hình. Đồng thời, việc duy trì đội ngũ lao động hiện tại còn giúp doanh nghiệp tận dụng nguồn nhân lực đã có kinh nghiệm, bảo đảm hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn.

Ngoài ra, trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, Cơ quan đăng ký kinh doanh xem xét và cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp nếu có đủ các điều kiện nêu trên và cập nhật tình trạng pháp lý của doanh nghiệp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Thời hạn giải quyết 03 ngày làm việc góp phần rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính, tạo điều kiện để doanh nghiệp sớm hoàn tất việc chuyển đổi và hoạt động theo loại hình mới. Đồng thời, việc cập nhật tình trạng pháp lý trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp giúp bảo đảm thông tin được ghi nhận kịp thời, thống nhất, tạo thuận lợi cho cơ quan quản lý và các chủ thể liên quan trong quá trình tra cứu, xác minh thông tin doanh nghiệp.

Đáng chú ý, công ty được chuyển đổi đương nhiên kế thừa quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp tư nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Chủ doanh nghiệp tư nhân chịu trách nhiệm cá nhân bằng toàn bộ tài sản của mình đối với tất cả khoản nợ phát sinh trước ngày công ty được chuyển đổi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Sự kế thừa quyền, nghĩa vụ sẽ bảo đảm tính liên tục trong hoạt động kinh doanh, không làm gián đoạn việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ đã phát sinh trước đó. Đồng thời, việc duy trì trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của chủ doanh nghiệp tư nhân đối với các khoản nợ phát sinh trước thời điểm chuyển đổi nhằm bảo vệ quyền lợi của chủ nợ, ngăn ngừa tình trạng lợi dụng chuyển đổi doanh nghiệp để né tránh nghĩa vụ thanh toán. Điều này cũng tạo cơ sở để công ty sau chuyển đổi tiếp tục hoạt động mà không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan.

Như vậy, thủ tục chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh được xây dựng nhằm tạo điều kiện để chủ doanh nghiệp chủ động lựa chọn mô hình tổ chức phù hợp với định hướng kinh doanh, đồng thời bảo đảm việc chuyển đổi không làm ảnh hưởng đến các quyền và nghĩa vụ đã phát sinh. Việc đặt ra các điều kiện cụ thể về nghĩa vụ tài chính, hợp đồng và người lao động, kết hợp với nguyên tắc kế thừa quyền, nghĩa vụ, cũng như duy trì trách nhiệm tài sản của chủ doanh nghiệp tư nhân đối với các khoản nợ trước chuyển đổi đã góp phần bảo vệ quyền lợi của các chủ thể liên quan và bảo đảm tính liên tục trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Trân trọng./.