Vụ tranh chấp về việc mua bán hàng hóa (ống nhựa) giữa người bán ở Cộng hòa Áo với người mua ở Slovakia xét xử tại Tòa án quận Dolny Kubin

Vụ tranh chấp về việc mua bán hàng hóa (ống nhựa) giữa người bán ở Cộng hòa Áo với người mua ở Slovakia xét xử tại Tòa án quận Dolny Kubin

1. Các bên tranh chấp

- Nguyên đơn: Cộng hòa Áo (người bán).

- Bị đơn: Slovakia (người mua).

- Cơ quan giải quyết tranh chấp: Tòa án quận Dolny Kubin, Cộng hòa Slovakia.  

2. Diễn biến tranh chấp

Người bán nộp đơn khởi kiện tại tòa án vào ngày 2 tháng 2 năm 2007 đòi quyền thanh toán 5.492 EUR và tiền lãi:

- 13% hàng năm trên số tiền này trong khoảng thời gian từ ngày 16 tháng 5 năm 2006 đến ngày 30 tháng 6 năm 2006;

- 14% hàng năm trên số tiền này trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 7 năm 2006 đến ngày 31 tháng 12 năm 2006;

- 14,75% hàng năm trên số tiền này trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 1 năm 2007 đến ngày 30 tháng 6 năm 2007;

- 14,25% hàng năm trên số tiền này trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 7 năm 2007 cho đến khi thanh toán; và - Bồi hoàn chi phí tố tụng. 

Người bán cho biết họ đã giao hàng cho người mua vào ngày 15 tháng 5 năm 2006 theo đơn đặt hàng của người mua. Người bán đã xuất hóa đơn tại thời điểm giao hàng, số hóa đơn AR607560 ngày 15 tháng 5 năm 2006 với tổng số tiền là 5866,85 EUR vào ngày phát hành. Người bán sau đó đã phát hành giấy báo có số GS600623 với tổng số tiền là 374 EUR và do đó, khoản nợ là 5.492,85 EUR. Người mua đã không thanh toán số tiền được lập hóa đơn, bất chấp yêu cầu thanh toán từ luật sư của người bán vào ngày 31 tháng 10 năm 2006 và từ người bán vào ngày 20 tháng 11 năm 2006 và ngày 19 tháng 12 năm 2006 khi người bán đề xuất rằng người mua có thể trả nợ theo từng đợt. Người mua sau đó đã đưa ra lịch trình trả góp vào ngày 27 tháng 12 năm 2006, nhưng họ không trả bất kỳ khoản nợ nào. Người bán cho biết các bên không có thỏa thuận về lãi suất và do đó, họ đã yêu cầu mức lãi suất theo luật định tại mục 369 phần 1 của Bộ luật Thương mại Slovakia.

Người bán ban đầu giải thể vào ngày 12 tháng 7 năm 2007 và sáp nhập với người bán hiện tại, như được thông báo với tòa án bằng bản đề nghị ngày 21 tháng 11 năm 2007 gửi cho tòa án. 

Trước khi mở phiên xét xử ngày 6 tháng 12 năm 2007, người bán đã rút một phần yêu cầu của mình đối với phần lãi vượt quá mức 13% hàng năm. Theo đó, người bán yêu cầu tòa phán quyết cho Người mua nghĩa vụ trả số tiền 5492,85 EUR với lãi suất 13% hàng năm cho khoản tiền này trong khoảng thời gian từ ngày 16 tháng 5 năm 2006 cho đến khi thanh toán và hoàn trả chi phí tố tụng.

Tại phiên xử được tổ chức vào ngày 6 tháng 12 năm 2007, người mua đã thừa nhận khoản nợ tương ứng với yêu cầu của người bán đối với toàn bộ số tiền và căn cứ, như đã được điều chỉnh bằng việc rút một phần yêu cầu của Người bán. Người mua nói rằng họ không thể thanh toán khoản nợ vì tình hình tài chính khó khăn của mình và giải thích rằng tiền hàng đã được yêu cầu cho hàng hóa - ống nhựa.

Theo 153a phần 1 của Bộ luật Tố tụng dân sự Slovakia (sau đây gọi là "CPC"), nếu bị đơn thừa nhận khoản nợ mà nguyên đơn yêu cầu tại phiên tòa, hoặc công nhận căn cứ của khoản nợ đó hoặc nếu nguyên đơn hủy bỏ yêu cầu của mình, tòa án sẽ giải quyết vụ kiện bằng một bản án về công nhận hoặc từ bỏ.

3. Phán quyết của tòa án

Liên quan đến vấn đề nêu trên, tòa án đã xem xét việc công nhận khoản nợ tương ứng với toàn bộ yêu cầu đã được xác nhận (tiền gốc và các khoản phụ trợ tương ứng với lãi suất 13% hàng năm trên tổng số tiền 5.492,85 EUR trong khoảng thời gian từ ngày 16 tháng 5 năm 2006 cho đến khi thanh toán) và chấp nhận toàn bộ đơn kiện, liên quan đến mục 153a phần 1 CPC. Tòa án chấp nhận yêu cầu thanh toán số tiền 5.492,85 EUR theo Điều 53 của Công ước Liên hợp quốc về Hợp đồng Mua bán Hàng hóa Quốc tế. Liên quan đến tiền lãi, tòa án chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, vì nó tương ứng với thời gian mặc định của Người mua với việc thanh toán tiền mua hàng. Đối với phần tiền lãi mà người bán đã rút yêu cầu, tòa án vẫn giữ nguyên các thủ tục tố tụng có liên quan đến mục 96 phần 1, 3 CPC.

Do mối quan hệ hợp đồng được thiết lập giữa các công dân của các quốc gia thành viên EU, nên quyền tài phán của các tòa án Slovakia được thiết lập theo Điều 2 phần 1 của Quy định của Hội đồng EC. 44/2001 về thẩm quyền và công nhận và thi hành các bản án dân sự và thương mại.

Như vậy, Người mua có nghĩa vụ thanh toán cho Người bán số tiền 5.492,85 EUR và lãi suất 13% hàng năm cho khoản tiền này trong khoảng thời gian từ ngày 16 tháng 5 năm 2006 cho đến khi thanh toán và 24.138 Slovak Kurony cho chi phí tố tụng và phí thuê luật sư trong vòng ba ngày sau khi bản án có hiệu lực.

4. Bình luận chung

Điều 53 quy định nghĩa vụ chính của người mua trong giao dịch mua bán quốc tế. Vì Công ước không định nghĩa thế nào là “mua bán hàng hóa", Điều 53 kết hợp với Điều 30 giúp làm sáng tỏ vấn đề này. Các nghĩa vụ chính của người mua là phải thanh toán tiền hàng và nhận hàng “theo quy định của hợp đồng và Công ước này”. Từ cụm từ này, cũng như từ Điều 6 của Công ước, có thể hiểu rằng khi hợp đồng quy định việc thực hiện diễn ra theo cách thức khác với cách thức được quy định trong Công ước thì thỏa thuận của các bên sẽ được ưu tiên áp dụng. 

* Các nghĩa vụ khác của người bán  

Theo Công ước, hợp đồng có thể áp đặt lên người mua các nghĩa vụ khác ngoài nghĩa vụ thanh toán tiền hàng và nhận hàng, ví dụ như một nghĩa vụ đảm bảo thanh toán tiền hàng, nghĩa vụ cung cấp nguyên vật liệu cần thiết cho việc sản xuất hàng hoá (xem Điều 3(1)), hay một nghĩa vụ nộp các thông số kỹ thuật về hình dáng, kích thước hoặc các tính năng khác của hàng hóa (Điều 65).

Vì Điều 53 chỉ đơn thuần nêu các nghĩa vụ của người mua- các nghĩa vụ này được quy định đầy đủ hơn trong các điều khoản tiếp theo-nên Điều này không gây khó khăn đặc biệt nào cho các tòa án. Có rất nhiều bản án của tòa án viện dẫn Điều 53 liên quan đến các phán quyết yêu cầu người mua phải trả tiền. Mặt khác, một số quyết định đã viện dẫn Điều 53 liên quan đến phán quyết yêu cầu người mua nhận hàng hoặc, liên quan đến vi phạm nghĩa vụ nhận hàng của người mua.

Từ các án lệ nêu trên có thể thấy trong trường hợp bên mua vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền hàng, các cơ quan giải quyết tranh chấp không chỉ ra phán quyết yêu cầu bên mua thực hiện việc thanh toán tiền hàng theo hợp đồng mà còn yêu cầu bên mua phải trả cho bên bán một khoản tiền lãi phát sinh do việc chậm thanh toán theo thỏa thuận đã có giữa hai bên.

Luật Thương mại Việt Nam 2005 cũng quy định mua bán hàng hóa là hoạt động thương mại, theo đó bên bán có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền sở hữu hàng hoá theo thỏa thuận. Như vậy, so với Công ước, Luật Thương mại quy định thêm nghĩa vụ cho bên mua là nhận quyền sở hữu hàng hóa từ bên bán. Thực vậy, vấn đề quyền sở hữu hàng hóa không được điều chỉnh bởi Công ước mà thường được quy định trong pháp luật quốc gia.   

*Lưu ý: Căn cứ tham khảo dựa trên các Điều 30, 53 và 60 CISG.

“Ðiều 30

Người bán có nghĩa vụ giao hàng, giao chứng từ liên quan đến hàng hoá và chuyển giao quyền sở hữu về hàng hoá theo đúng quy định của hợp đồng và của Công ước này.”

“Ðiều 53

Người mua có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng và nhận hàng theo quy định của hợp đồng và của Công ước này.”

và

“Ðiều 60

Nghĩa vụ nhận hàng của người mua gồm:

a. Thực hiện mọi hành vi mà người ta có quyền chờ đợi ở họ một cách hợp lý để cho phép người bán thực hiện việc giao hàng và.

b. Tiếp nhận hàng hóa."