Thông báo rút kinh nghiệm số 74/TB-VC2-V2 ngày 03/9/2020 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng vụ án dân sự “Tranh chấp quyền sử dụng đất”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 74/TB-VC2-V2 NGÀY 03/9/2020 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỤ ÁN DÂN SỰ “TRANH CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Ngày 30/3/1999, hộ ông Nguyễn Văn Trực và bà Đoàn Thị Sinh được UBND huyện Tuyên Hoá, tỉnh Quảng Bình cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H770516 đối với thửa đất 963, tờ bản đồ số 7, diện tích 918m². Ngày 01/12/2006, hộ ông Trực và bà Sinh được cấp đổi lại Giấy chứng nhận quyền sửdụng đất số AG 173295 thành thửa đất số 198, tờ bản đồ số 14, diện tích 1.303m².

Ngày 30/3/1999, hộ bà Trần Thị Hà được UBND huyện Tuyên Hoá, tỉnh Quảng Bình cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H770500 đối với thửa đất 963, tờ bản đồ số 7, diện tích 1.000m². Ngày 01/12/2006, hộ bà Hà được cấp đổi lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AE 133385 thành thửa đất số 197, tờ bản đồ số 14, diện tích 2.228m².

Tòa án nhân dân huyện Tuyên Hóa và Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình đều căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp cho nguyên đơn và bị đơn năm 2006 để giải quyết vụ án, trong khi tại phiên tòa phúc thẩm bà Trần Thị Hà trình bày đã được cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2017. Nhưng Tòa án cấp phúc thẩm không yêu cầu bà Hà cung cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp năm 2017 hoặc xác minh tại chính quyền địa phương để làm căn cứ giải quyết vụ án là vi phạm khoản 1 Điều 96 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Quá trình giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, theo yêu cầu của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng, bà Trần Thị Hà đã cung cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CĐ 842059 của UBND huyện Tuyên Hóa cấp cho hộ bà Hà và ông Xuyến ngày 20/10/2017, đối với thửa đất số 197, tờ bản đồ 14, diện tích 2.198,1m²; ông Nguyễn Văn Trực cung cấp Trích lục bản đồ địa chính do Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện Tuyên Hóa lập ngày 26/02/2020, đối với thửa đất số 198, tờ bản đồ số 14 của hộ ông Trực và bà Sinh, diện tích 1.284,9m² (ông Trực đi làm ăn xa nên chưa làm thủ tục xin cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất).

Như vậy, diện tích đất của hộ ông Trực và bà Sinh theo Trích lục bản đồ địa chính diện tích là 1.284,9m² (giảm so với GCNQSDĐ cấp năm 2006 là 18,1m²); còn diện tích đất của hộ bà Hà và ông Xuyến theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp ngày 20/10/2017 là 2.198,1m² (giảm so với GCNQSDĐ cấp năm 2006 là 29,9m²). Nhưng Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm lại căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 2006 để giải quyết vụ án, dẫn đến việc xác định diện tích đất tranh chấp của các đương sự không đúng, cụ thể:

Tòa án cấp sơ thẩm xác định hộ bà Hà lấn chiếm đất của hộ ông Trực diện tích 101,6m²; Tòa án cấp phúc thẩm xác định hộ bà Hà lấn chiếm của hộ ông Trực 88,64m². Nhưng Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 25/9/2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình xác định tổng diện tích đất sử dụng theo hiện trạng của hộ gia đình ông Nguyễn Văn Trực là 1.270,99m². Đối chiếu với diện tích đất hộ ông Trực được cấp tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 01/12/2006 là 1.303m² thì thiếu 32,01m², nhưng đối chiếu diện tích đất hộ ông Trực theo Trích lục bản đồ địa chính do Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện Tuyên Hóa lập ngày 26/02/2020 thì chỉ thiếu 13,91 m² (1.284,9m²-1.270,99m²). Bản án phúc thẩm tuyên hộ bà Trần Thị Hà và ông Phạm Đức Xuyến phải trả cho hộ ông Nguyễn Văn Trực và bà Đoàn Thị Sinh diện tích đất lấn chiếm là 88,64m² là không có cơ sở vì tổng diện tích đất của hộ ông Trực lúc này là 1.359,63m² (1.270,99m²+ 88,64m²) lại thừa 74,73m² so với diện tích đất của hộ ông Trực và bà Sinh theo Trích lục bản đồ địa chính nêu trên.

Mặt khác, theo sơ đồ thửa đất tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp ngày 20/10/2017 của hộ bà Hà và ông Xuyến có chiều dài một cạnh từ điểm số 1 đến số 2 là 26,9m, nhưng sơ đồ diện tích đất tranh chấp của Tòa án chỉ xác định thửa đất của hộ bà Hà, ông Xuyến có chiều dài cạnh này từ điểm số 6 đến số 7 là 25,7m (bao gồm cả phần đất xác định bà Hà phải trả lại cho ông Trực từ điểm 16 đến điểm 7 là 1,42m). Như vậy, chiều dài một cạnh thửa đất của bà Hà từ điểm 6 đến 16 chỉ còn 24,28m (25,7m 1,42m) là vẫn thiếu 2,62m so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà Hà được cấp năm 2017, nhưng bản án phúc thẩm vẫn xác định hộ bà Hà lấn chiếm ở vị trí này của hộ ông Trực, bà Sinh là 1,42m đất là không đúng, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn.

Trên đây là vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất” bị Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng xử hủy án để xét xử lại, Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo để Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành phố trong khu vực nghiên cứu rút kinh nghiệm./.