Thông báo rút kinh nghiệm số 201/TB-VKSTC ngày 07/10/2024 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao rút kinh nghiệm vụ án hình sự Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giám đốc thẩm hủy bản án hình sự phúc thẩm để xét xử phúc thẩm lại liên quan đến tội “Giết người”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 201/TB-VKSTC NGÀY 07/10/2024 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO RÚT KINH NGHIỆM VỤ ÁN HÌNH SỰ HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO GIÁM ĐỐC THẨM HỦY BẢN ÁN HÌNH SỰ PHÚC THẨM ĐỂ XÉT XỬ PHÚC THẨM LẠI LIÊN QUAN ĐẾN TỘI “GIẾT NGƯỜI”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

1. Việc đánh giá tính chất hành vi phạm tội của các bị cáo

Trong vụ án này, Nguyễn Minh Tuấn và Nguyễn Thị Lan Anh thực hiện hành vi giết cháu Nguyễn Ngọc Minh Minh khi cháu Minh mới được 3 tuổi 01 tháng 21 ngày, nên các bị cáo phạm tội với 2 tỉnh tiết định khung tăng nặng “giết người dưới 16 tuổi” và “có tính chất côn đồ” quy định tại các điểm b, n khoản 1 Điều 123 Bộ luật hình sự như nhận định của bản án sơ thẩm là có căn cứ, đúng pháp luật.

Đến cấp phúc thẩm, Tòa án nhận định: các bị cáo không có động cơ, mục đích tước đoạt mạng sống của cháu Minh, hành vi phạm tội của các bị cáo hoàn toàn không xuất phát từ bản tính độc ác, tàn nhẫn, vô lương tâm, mà cần xác định có một phần nguyên nhân đến từ sự bất lực, thiếu hiểu biết trong phương pháp, cách thức, kinh nghiệm nuôi dạy con trẻ, từ đó giảm hình phạt cho Nguyễn Minh Tuấn và Nguyễn Thị Lan Anh là không có cơ sở chấp nhận, đánh giá không đúng tính chất hành vi phạm tội mà các bị cáo đã thực hiện, dẫn đến sai lầm trong quyết định hình phạt đối với các bị cáo.

2. Việc xác định vai trò của các bị cáo trong vụ án

Nguyễn Minh Tuấn là bố dượng cháu Nguyễn Ngọc Minh Minh, là người bắt Minh quỳ trong chậu nhựa trong thời gian dài; dùng nắm tay, đũa gỗ, cán chổi inox đánh vào các vùng trọng yếu trên cơ thể Minh; Tuấn là người chủ động mua ma túy về và rủ Lan Anh cùng sử dụng; trước khi đánh Minh và lúc nào muốn đánh tiếp thì Tuấn và Lan Anh cùng nhau sử dụng ma túy. Nguyễn Thị Lan Anh là mẹ ruột cháu Minh, nhưng không can ngăn những hành vi dã man của Tuấn, mà còn trực tiếp bắt Minh quỳ trong chậu nhựa, tát, đánh đạp, dùng kim khâu chọc vào tay, chân khi Minh buồn ngủ, nên các bị cáo giữ vai trò tích cực, ngang nhau như nhận định của Tòa án cấp sơ thẩm là có căn cứ, đúng pháp luật. Đến cấp phúc thẩm, Tòa án cho rằng Nguyễn Minh Tuấn có vai trò cao hơn so với Nguyễn Thị Lan Anh là không có căn cứ, không phù hợp với các tình tiết khách quan của vụ án.

3. Việc xác định tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Theo hướng dẫn tại điểm a mục 5 Nghị quyết số 01/2000/NQ-HĐTP ngày 4/8/2000 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, đại diện người bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo trong trường hợp chỉ gây tổn hại về sức khỏe, gây thiệt hại về tài sản thì được xác định là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Trong vụ án này, các bị cáo phạm tội “Giết người”, người bị hại đã chết, nên khi đại diện người bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo không được xem xét, không được xác định là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 2 Điều 51 Bộ luật hình sự. Tòa án cấp phúc thẩm cho rằng, đại diện người bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo là tình tiết giảm nhẹ mới, nên đã chấp nhận kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt của các bị cáo là không có căn cứ pháp luật.

Đối với vụ án này, quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, Viện kiểm sát đã đánh giá đúng tính chất hành vi phạm tội, vai trò của các bị cáo; xem xét, vận dụng chính xác các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự; đề nghị mức án phù hợp đối với các bị cáo, có tác dụng răn đe, phòng ngừa chung trong xã hội.

Viện kiểm sát nhân dân tối cao yêu cầu các Viện kiểm sát nhân dân cấp cao, Viện kiểm sát các địa phương vận dụng kinh nghiệm từ vụ án này trong quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử các vụ án hình sự./.