Hội Chữ thập đỏ là gì? Hoạt động chữ thập đỏ là gì? Công tác tiếp nhận, phân phối, sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện của hệ thống Hội Chữ thập đỏ được thực hiện như thế nào?
Hội Chữ thập đỏ là gì? Hoạt động chữ thập đỏ là gì? Công tác tiếp nhận, phân phối, sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện của hệ thống Hội Chữ thập đỏ được thực hiện như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Địa phương tôi vừa xảy ra vụ sạt lở nghiêm trọng khiến nhiều hộ dân mất nhà cửa. Sau khi chứng kiến hoạt động cứu trợ khẩn cấp của Hội Chữ thập đỏ, tôi nhận thấy tổ chức này đóng vai trò rất lớn trong công tác nhân đạo. Tôi muốn tìm hiểu rõ hơn Hội Chữ thập đỏ được hiểu là gì, hoạt động chữ thập đỏ bao gồm những nội dung nào và việc tiếp nhận, phân phối các khoản đóng góp tự nguyện trong hệ thống Hội Chữ thập đỏ được pháp luật quy định ra sao. Mong luật sư giải đáp giúp tôi.
MỤC LỤC
2. Hoạt động chữ thập đỏ là gì?
Trả lời:
1. Hội Chữ thập đỏ là gì?
Trong hệ thống các tổ chức xã hội ở Việt Nam, Hội Chữ thập đỏ giữ một vị trí đặc biệt, là lực lượng nòng cốt trong công tác nhân đạo, cứu trợ và hỗ trợ cộng đồng khi có thiên tai, thảm họa. Pháp luật đã có quy định rõ ràng để xác định địa vị pháp lý, vai trò và phạm vi hoạt động của tổ chức này tại Điều 27 Luật Hoạt động chữ thập đỏ 2008 có nội dung như sau:
“Điều 27. Hội Chữ thập đỏ
1. Hội Chữ thập đỏ là tổ chức xã hội hoạt động nhân đạo theo pháp luật Việt Nam, pháp luật quốc tế, nguyên tắc cơ bản của Phong trào chữ thập đỏ và trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, điều ước quốc tế khác về hoạt động nhân đạo mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và theo Điều lệ Hội.
2. Hội Chữ thập đỏ là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, thành viên của Phong trào chữ thập đỏ và trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, có nhiệm vụ tổ chức thực hiện hoặc phối hợp tổ chức thực hiện hoạt động chữ thập đỏ và thực hiện nhiệm vụ khác do cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao.”
Theo quy định, Hội Chữ thập đỏ là tổ chức xã hội hoạt động nhân đạo theo pháp luật Việt Nam, phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế. Hội vừa là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, vừa là một phần của phong trào nhân đạo quốc tế, thể hiện sự gắn kết giữa hoạt động trong nước và hợp tác quốc tế vì mục tiêu nhân đạo. Với chức năng tổ chức hoặc phối hợp tổ chức các hoạt động nhân đạo, Hội có trách nhiệm triển khai các chương trình cứu trợ, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ người yếu thế, đồng thời thực hiện những nhiệm vụ do cơ quan nhà nước giao.
Như vậy, Hội Chữ thập đỏ không chỉ là tổ chức đại diện cho tinh thần nhân ái của dân tộc mà còn là tổ chức để huy động nguồn lực nhân đạo, góp phần gắn kết cộng đồng, lan tỏa giá trị “thương người như thể thương thân” trong đời sống hiện đại.
2. Hoạt động chữ thập đỏ là gì?
Hoạt động chữ thập đỏ là trọng tâm thể hiện sứ mệnh nhân đạo của Hội Chữ thập đỏ, được triển khai nhằm bảo vệ, chăm lo và giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, bệnh tật hay biến cố xã hội được quy định cụ thể tại Điều 2 Luật Hoạt động chữ thập đỏ 2008 như sau:
“Điều 2. Hoạt động chữ thập đỏ
Hoạt động chữ thập đỏ là hoạt động nhân đạo dựa vào cộng đồng do Hội Chữ thập đỏ thực hiện hoặc phối hợp với tổ chức, cá nhân thực hiện về cứu trợ khẩn cấp và trợ giúp nhân đạo; chăm sóc sức khoẻ; sơ cấp cứu ban đầu; hiến máu nhân đạo, hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác; tìm kiếm tin tức thân nhân thất lạc do chiến tranh, thiên tai, thảm họa; tuyên truyền các giá trị nhân đạo; tham gia phòng ngừa, ứng phó thảm họa.”
Pháp luật xác định hoạt động chữ thập đỏ là hoạt động nhân đạo dựa vào cộng đồng, do Hội Chữ thập đỏ trực tiếp thực hiện hoặc phối hợp cùng tổ chức, cá nhân khác. Các hoạt động này bao gồm cứu trợ khẩn cấp, trợ giúp nhân đạo, chăm sóc sức khỏe, sơ cấp cứu ban đầu, hiến máu và hiến mô, tìm kiếm người thân thất lạc, cũng như tuyên truyền các giá trị nhân đạo. Việc pháp luật quy định cụ thể phạm vi và nội dung hoạt động giúp đảm bảo mọi hoạt động của Hội được triển khai đúng định hướng, minh bạch và thống nhất trên toàn quốc. Đồng thời, điều đó cũng khẳng định tính chuyên nghiệp, tính pháp lý và vai trò quan trọng của Hội trong việc hỗ trợ cộng đồng và góp phần vào an sinh xã hội.
Từ đó có thể thấy, hoạt động chữ thập đỏ là biểu hiện sinh động của tinh thần tương thân tương ái, được thể chế hóa bằng các quy định pháp luật, nhằm khuyến khích và tổ chức hiệu quả những nỗ lực nhân đạo, lan tỏa lòng nhân ái trong toàn xã hội.
3. Công tác tiếp nhận, phân phối, sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện của hệ thống Hội Chữ thập đỏ được thực hiện như thế nào?
Công tác tiếp nhận, phân phối và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện là một trong những hoạt động trọng yếu của Hội Chữ thập đỏ, thể hiện vai trò trung gian tin cậy giữa người đóng góp và người thụ hưởng. Để bảo đảm tính minh bạch và đúng mục đích nhân đạo, pháp luật đã có quy định điều chỉnh cụ thể nội dung này tại Điều 16 Nghị định số 93/2021/NĐ-CP ngày 27/10/2021 về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố; hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo như sau:
“Điều 16. Công tác tiếp nhận, phân phối, sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện của hệ thống Hội Chữ thập đỏ
Việc tiếp nhận, phân phối, sử dụng và công khai nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố của Hội Chữ thập đỏ từ Trung ương đến địa phương thực hiện theo quy định hiện hành của pháp luật về hoạt động chữ thập đỏ và quy định của pháp luật có liên quan.”
Theo quy định, việc tiếp nhận, phân phối, sử dụng và công khai nguồn đóng góp tự nguyện trong hệ thống Hội Chữ thập đỏ, từ Trung ương đến địa phương, phải tuân thủ pháp luật về hoạt động chữ thập đỏ và các quy định có liên quan. Điều này có nghĩa là toàn bộ quy trình từ vận động, tiếp nhận, quản lý đến công khai kết quả đều phải được thực hiện thống nhất, minh bạch, đảm bảo nguồn đóng góp được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng và đúng quy định của pháp luật. Cơ chế này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người được hỗ trợ mà còn củng cố niềm tin của xã hội đối với các hoạt động nhân đạo.
Từ đó có thể khẳng định, việc quy định cụ thể về công tác tiếp nhận và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện của Hội Chữ thập đỏ đã tạo nên nền tảng pháp lý vững chắc cho các hoạt động nhân đạo, giúp Hội thực hiện tốt sứ mệnh của mình trong việc kết nối lòng nhân ái, chia sẻ yêu thương và lan tỏa tinh thần nhân đạo sâu rộng trong cộng đồng.
Trân trọng./.