Đề xuất Án lệ về xác định tiền hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm khi Nhà nước thu hồi đất không phải là di sản thừa kế
ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ XÁC ĐỊNH TIỀN HỖ TRỢ ĐÀO TẠO, CHUYỂN ĐỔI NGHỀ VÀ TÌM KIẾM VIỆC LÀM KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT KHÔNG PHẢI LÀ DI SẢN THỪA KẾ
Tình huống pháp lý:
Trong quá trình nghiên cứu các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án, chúng tôi nhận thấy nhiều trường hợp quyền sử dụng đất là di sản thừa kế chưa chia, do một thừa kế đang quản lý sử dụng. Khi Nhà nước thu hồi diện tích đất, ngoài số tiền bồi thường thì còn có khoản tiền hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm sau khi Nhà nước thu hồi; Thực tiễn nhiều Tòa án xác định toàn bộ số tiền nêu trên là di sản thừa kế chưa chia, việc Tòa án nhận định như vậy ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người đang quản lý sử dụng đất. Tại Quyết định giám đốc thẩm số 199/2022/DS-GĐT ngày 22/8/2022 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh về vụ án “tranh chấp thừa kế” đã đưa ra nhận định khoản tiền nhà nước hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm thuộc về người đang quản lý sử dụng đất. Nhận định này phù hợp, mang tính định hướng cao.
Nội dung đề xuất án lệ:
“[2] Đối với tiền hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm là 4.043.676.000 đồng: Tòa án cấp phúc thẩm cho rằng đây là tiền bồi thường, hỗ trợ từ việc thu hồi đất của cụ Hay, cụ Xại được Nhà nước giao đất, theo quy định tại khoản 30 Điều 3 Luật Đất đai năm 2013 nên xác định đây là di sản thừa kế và chia thừa kế theo pháp luật đối với số tiền này là không đúng. Bởi lẽ: Theo khoản 1 Điều 84 Luật Đất đai năm 2013 về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm khi Nhà nước thu hồi đất quy định: “.. .Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp mà không có đất nông nghiệp để bồi thường thì ngoài việc được bồi thường bằng tiền còn được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm...”; Điều 19, Điều 20 Nghị định sổ 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất thì hộ gia đình, cá nhân đang trực tiếp sản xuất nông nghiệp tại thời điểm thu hồi đất là ông T4, bà Liễu là người quản lý và trực tiếp sản xuất trên diện tích đất nên là đối tượng được hưởng số tiền này theo Quyết định số 01/QĐ-UBND ngày 15 tháng 01 năm 2020 của Ủy ban nhân dân thành phố Bạc Liêu. Do đó, cần xác định số tiền 4.043.676.000 đồng là khoản tiền Nhà nước hỗ trợ cho gia đình ông T4, bà Liễu như chính sách an sinh xã hội, mà không phải là di sản thừa kế của cụ Hay, cụ Xại để lại. Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc chia thừa kế đối với khoản tiền này là đúng, còn Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận yêu cầu chia thừa kế là không đúng.”