Đề xuất Án lệ về việc tặng cho tài sản là động sản của vợ chồng

ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ VIỆC TẶNG CHO TÀI SẢN LÀ ĐỘNG SẢN CỦA VỢ CHỒNG

Tình huống pháp lý:

Theo quy định tại Điều 32 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì: “2. Trong giao dịch với người thứ ba ngay tình thì vợ, chồng đang chiếm hữu động sản mà theo quy định của pháp luật không phải đăng ký quyền sở hữu được coi là người có quyền xác lập, thực hiện giao dịch liên quan đến tài sản đó trong trường hợp Bộ luật Dân sự có quy định về việc bảo vệ người thứ ba ngay tình.”.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì: “1. Việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung do vợ chồng thỏa thuận.”.

Các quy định này không đề cập đến giá trị tài sản chung của vợ chồng được định đoạt, trường hợp người vợ hoặc chồng định đoạt tài sản chung có giá trị nhỏ như tiêu dùng hàng ngày thì có cần phải có sự thỏa thuận hoặc sự đồng ý của người còn lại không? Thực tế, trong cuộc sống hàng ngày thì đối với nhưng giao dịch mang tính tiêu dùng, thiết yếu thì người vợ hoặc chồng đều có thể tự quyết định, không cần có ý kiến đồng ý của người chồng hoặc vợ.

Để minh chứng cho điều này, trong một vụ án cụ thể của Toà án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, người vợ hoặc người chồng tặng cho tài sản là tờ vé số chưa được mở thưởng, có mệnh giá 10.000đ (có giá trị không đáng kể so với chi phí sinh hoạt hàng ngày). Tuy nhiên, sau đó tờ vé số này đã trúng giải đặc biệt trị giá 2.000.000.000 đồng, vì thế mà bên tặng cho và bên được tặng cho đã xảy ra tranh chấp. Viện kiểm sát nhân dân có quan điểm trong trường hợp này người tặng cho chỉ được định đoạt 50% giá trị tờ vé số trúng thưởng, cần có ý kiến đồng ý của người tặng cho thì hợp đồng tặng cho tờ vé số mới có hiệu lực toàn bộ. Tại Quyết định giám đốc thẩm số 148/2023/DS - GĐT ngày 09 tháng 8 năm 2023, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đã đưa ra lập luận xác định việc tặng cho được diễn ra tại thời điểm tờ vé số chưa được mở thưởng nên đối tượng của hợp đồng tặng cho là tờ vé số chưa được mở thưởng, nên không cần sự đồng ý của người chồng hoặc người vợ. Hội đồng xét xử giám đốc thẩm đã đưa ra đường lối xét xử đúng đắn có tính chuẩn mực. Đây là tình huống phát sinh nhiều trong thực tiễn giải quyết các tranh chấp về hợp đồng tặng cho tài sản chung của vợ chồng.

Nội dung đề xuất án lệ:

“[4] Tại thời điểm ông T cho bà D và các công nhân tờ vé số thì mệnh giá tờ vé số chỉ là 10.000 đồng, so với chi phí tiêu dùng hàng ngày thì có giá trị không đáng kể, nên ông T có thể tự ý định đoạt mà không cần phải có sự đồng ý của bà Nguyễn Thị Thùy D1 (vợ ông T), vì không thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Kháng nghị giám đốc thẩm cho rằng ông T chỉ có quyền định đoạt 50% giá trị tờ vé số trúng thưởng là xác định không chính xác đối tượng của hợp đồng. Trong vụ án này, phải xác định đối tượng của hợp đồng tặng cho tài sản giữa ông T và các nguyên đơn là tờ vé số chưa mở thưởng chứ không phải là tờ vé số trúng thưởng. Khi tờ vé số trúng thưởng, nếu bà D vẫn là người cầm giữ thì bà D có nghĩa vụ lĩnh thưởng và chia đều cho các nguyên đơn theo điều kiện đã giao kết với ông T. Nhưng do ông T đã cầm lại tờ vé số, đã lĩnh thưởng thì ông T phải có trách nhiệm hoàn trả lại số tiền trúng thưởng của tờ vé số cho các nguyên đơn, như Tòa án cấp phúc thẩm đã quyết định là đúng.”