Thông báo rút kinh nghiệm số 892/TB-VKSTC ngày 20/11/2019 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về vụ án Trịnh Bá Tuấn cùng đồng phạm phạm tội “Giết người”, “Cố ý gây thương tích” và “Che giấu tội phạm” xảy ra tại thành phố Hồ Chí Minh
THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 892/TB-VKSTC NGÀY 20/11/2019 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO VỀ VỤ ÁN TRỊNH BÁ TUẤN CÙNG ĐỒNG PHẠM PHẠM TỘI “GIẾT NGƯỜI”, “CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH” VÀ “CHE GIẤU TỘI PHẠM” XẢY RA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:
1. Tòa án cấp phúc thẩm nhận định và xử phạt bị cáo Trịnh Bá Tuấn mức án 20 năm tù về tội “Giết người”, 01 năm tù về tội “Cố ý gây thương tích” là không tương xứng với tính chất, mức độ của hành vi phạm tội và hậu quả của tội phạm, vì: Trịnh Bá Tuấn và phía bị hại không có quan hệ và không mâu thuẫn gì với nhau, nhưng Tuấn đã sử dụng dao mang sẵn trong người đâm chết anh Tùng và gây thương tích cho anh Phụng; bị cáo phạm nhiều tội cùng một lúc, giết người với tình tiết định khung tăng nặng “có tính chất côn đồ” quy định tại điểm ng khoản 1 Điều 93 Bộ luật Hình sự và cố ý gây thương tích với hai tình tiết định khung “dùng hung khi nguy hiểm” và “có tính chất côn đồ” quy định tại điểm n, i Điều 104 Bộ luật Hình sự; ngoài ra, bị cáo đã có một bản án kết tội vào năm 2012. Mặc dù gia đình bị hại có đơn xin giảm nhẹ cho bị cáo; gia đình bị cáo đã bồi thường một phần thiệt hại nhưng so với tính chất mức độ hành vi phạm tội của bị cáo, không đủ căn cứ để giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.
2. Các cơ quan tư pháp tố tụng cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm không khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Phan Nhật An, Trần Minh Hải, Lê Long Trường về hành vi “Gây rối trật tự công cộng” là bỏ lọt tội phạm và người phạm tội.
Hành vi của An, Hải, Trường đủ yếu tố cấu thành tội “Gây rối trật tự công cộng”, vì: (1) địa điểm xảy ra vụ án là nơi sinh hoạt đông người (theo Nghị định số 103/2009/NĐ-CP ngày 06/11/2009 của Chính phủ, xác định: hoạt động karaoke là dịch vụ văn hóa công cộng, địa điểm có thể là nơi công cộng hoặc khu vực sở hữu tư nhân); (2) hành vi khách quan của An, Hải (trong 02 giai đoạn), Trường (ở giai đoạn sau) là rất tích cực, gây hỗn loạn, mất trật tự trong khu vực và chỉ dừng lại khi chủ quán là anh Hà Kim Tuyến dùng dao đến can ngăn, đuổi đi; (3) hành vi của An, Hải, Trường là nguyên nhân dẫn đến sự việc đánh nhau, trong đó có hành vi giết người, cố ý gây thương tích của Trịnh Bá Tuấn (cụ thể: An gây sự với anh Phụng, dùng tay đánh anh Tùng; Hải là người rủ nhóm của An, Trường, Tuấn đánh anh Tùng và anh Phụng; Trường dùng tay giật tóc anh Phụng) và dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng là làm chết một người và gây thương tích cho người khác; (4) mặt khác, các bị cáo Nguyễn Hà Minh Quân và Phạm Ngọc Thuận có hành vi ít nguy hiểm hơn và xảy ra sau so với hành vi của các đối tượng An, Hải, Trường và không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra vụ án nhưng cũng đã bị xét xử về tội “Che giấu tội phạm”. Do đó, việc không xử lý hình sự An, Hải, Trường là không công bằng, không nghiêm minh.
Hành vi của Trịnh Bá Tuấn và hành vi của An, Hải, Trường có liên quan chặt chẽ với nhau; việc các cơ quan tư pháp tố tụng hai cấp không khởi tố để điều tra đối với An, Hải, Trường về hành vi “Gây rối trật tự công cộng” tại phiên tòa theo khoản 1 Điều 104 Bộ luật Tố tụng hình sự để xét xử đồng thời với hành vi “Giết người”, “Cố ý gây thương tích” của Trịnh Bá Tuấn và hành vi “Che giấu tội phạm” của Nguyễn Hà Minh Quân và Phạm Ngọc Thuận đã làm cho việc giải quyết vụ án thiếu khách quan, toàn diện và triệt để; bỏ lọt tội phạm, chưa đáp ứng yêu cầu đấu tranh tội phạm trong các vụ án đánh nhau đông người tại nơi công cộng và gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng hiện nay.
Ngày 26/8/2019, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã quyết định kháng nghị giám đốc thẩm, đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hủy phần Bản án hình sự sơ thẩm và Bản án hình sự phúc thẩm về trách nhiệm hình sự của Trịnh Bá Tuấn để điều tra lại và xem xét trách nhiệm hình sự đối với Phan Nhật An, Trần Minh Hải, Lê Long Trường về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”.
Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự thông báo để các đơn vị cùng rút kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự trong toàn ngành./.