Thông báo rút kinh nghiệm số 21/TB-VC3-V1 ngày 06/5/2021 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đối với vụ án Nguyễn Thanh Phượng cùng đồng phạm

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 21/TB-VC3-V1 NGÀY 06/5/2021 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐỐI VỚI VỤ ÁN NGUYỄN THANH PHƯỢNG CÙNG ĐỒNG PHẠM PHẠM TỘI “LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN”, “LÀM GIẢ CON DẤU, TÀI LIỆU CỦA CƠ, TỔ CHỨC; SỬ DỤNG CON DẤU HOẶC TÀI LIỆU GIẢ CỦA CƠ QUAN, TỔ CHỨC” XẢY RA TẠI TỈNH BẠC LIÊU

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

3.1. Có dấu hiệu bỏ lọt người phạm tội đối với hành vi Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức, theo quy định tại Điều 267 Bộ luật hình sự năm 1999:

Nguyễn Thanh Hằng cùng với Nguyễn Thanh Phượng tham gia trực tiếp ký hợp đồng chuyển nhượng, ủy quyền cho những người bị hại tại Văn phòng công chứng đối với các thửa đất và căn hộ trong vụ thứ hai, thứ ba và thứ năm; Hằng đều biết rõ các tài sản trên vợ chồng bị cáo đã thế chấp hoặc chuyển nhượng cho người khác; mặc dù bị cáo không trực tiếp thuê bị cáo Lang làm giả các Giấy CNQSDĐ của các tài sản trên nhưng bị cáo biết rõ các giấy tờ này là giả và do bị cáo Phượng thuê người khác làm. Sau đó, Hằng đã cùng bị cáo Phượng sử dụng các Giấy CNQSDĐ giả này để ký hợp đồng chuyển nhượng, ủy quyền cho những người bị hại nhằm chiếm đoạt tài sản của họ. Do đó, hành vi của bị cáo Hằng đã cấu thành tội Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức, theo quy định tại Điều 267 Bộ luật hình sự năm 1999 (Hằng là đồng phạm cùng với bị cáo Lang, Phượng về hành vi phạm tội này).

3.2. Cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm áp dụng Điều 341 Bộ luật hình sự năm 2015 để xét xử các bị cáo về tội “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; sử dụng tài liệu giá của cơ quan, tổ chức" là không chính xác và gây bất lợi cho các bị cáo.

Bản án sơ thẩm xác định Châu Thái Lang là người trực tiếp làm giả các Giấy CNQSDĐ theo yêu cầu của bị cáo Phượng và sau đó bị cáo Phượng, Hằng sử dụng các giấy tờ giả trên để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Hành vi làm giả và sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của các bị cáo xây ra trước khi Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực thi hành, căn cứ quy định tại điểm c khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 41/2017/QH14 của Quốc Hội (... các điều luật bổ sung hành vi phạm tội mới, các điều luật quy định một hình phạt mới, một hình phạt nặng hơn, một tình tiết tăng nặng mới; các điều luật quy định hạn chế phạm vi miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và các quy định khác không có lợi cho người phạm tội thì không áp dụng đối với những hành vi phạm tội xảy ra trước 00 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử hoặc đối với người đang được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt, xóa án tích; trong trường hợp này, vẫn áp dụng quy định tương ứng của các văn bản quy phạm pháp luật về hình sự có hiệu lực trước 00 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 để giải quyết).

Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009) và các văn bản hướng dẫn thi hành chưa có hướng dẫn cụ thể đối với tình tiết gây hậu quả nghiêm trọng, gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng đối với tội Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức theo điểm c khoản 2 và khoản 3 Điều 267. Áp dụng nguyên tắc có lợi cho các bị cáo, cần phải áp dụng điểm b khoản 2 Điều 267 Bộ luật hình sự năm 1999 để xét xử bị cáo Nguyễn Thanh Phượng, Nguyễn Thanh Hằng, Châu Thái Lang về tội Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức (tỉnh tiết định khung phạm tội nhiều lần).

3.3. Đối với số tiền thực tế các bị cáo chiếm đoạt:

Mặc dù các bị cáo sử dụng Giấy chứng nhận giả để thực hiện hành vi chiếm đoạt nhưng theo trình bày của các bị cáo và bị hại thì trong số tiền các bị cáo chiếm đoạt của bị hại, có số tiền trước đó các bị cáo vay của bị hại và có trả lãi nhưng cấp sơ thẩm chưa xem xét trong số tiền vay, lãi suất có đúng quy định theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP, ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm hay không ? để từ đó xác định số tiền hợp pháp của bị hại có và bị chiếm đoạt hay không.

Thông qua vụ án này, Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại TP. Hồ Chỉ Minh thông báo đến các Viện kiểm sát địa phương trong khu vực nghiên cứu rút kinh nghiệm chung, nhằm nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án hình sự./.