Thông báo rút kinh nghiệm số 205/TB-VKSTC ngày 18/3/2020 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính liên quan đến khiếu kiện quyết định hành chính trong việc giải quyết tranh chấp đất đai và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 205/TB-VKSTC NGÀY 18/3/2020 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH LIÊN QUAN ĐẾN KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI VÀ YÊU CẦU HỦY GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

1. Việc xác định thời hiệu khởi kiện khi ông Công khởi kiện vụ án hành chính tại TAND thị xã Dĩ An năm 2012

Ông Công biết việc UBND thị xã Dĩ An cấp 04 GCNQSDĐ trên vào ngày 31/8/2017, ông đã khiếu nại đến Chủ tịch UBND huyện Dĩ An và đã được trả lời khiếu nại tại Công văn 1887/UBND-NC ngày 16/8/2010 và Công văn 2238/UBND-NC ngày 15/9/2010. Không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại nên ngày 21/5/2012, ông Công khởi kiện vụ án hành chính đến TAND thị xã Dĩ An là trong thời hiệu khởi kiện, vì:

Theo Điều 3 Nghị quyết số 56/2010/QH12 ngày 24/11/2010 của Quốc hội về thi hành Luật Tố tụng hành chính và hướng dẫn tại khoản 1 Điều 4 Nghị quyết số 01/2011/NQ-HĐTP ngày 29/7/2011 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: Người khiếu nại đã thực hiện khiếu nại đến Chủ tịch UBND huyện... trong thời gian từ ngày 01/6/2006 đến ngày Luật TTHC năm 2010 có hiệu lực (01/7/2011) mà không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính ra Tòa án trong trong thời hạn 01 năm kể từ ngày Luật tổ tụng hành chính năm 2010 có hiệu lực (ngày 01/7/2011).

Như vậy, ngày 21/5/2012 ông Công khởi kiện vụ án là trong thời hiệu khởi kiện, TAND thị xã Dĩ An trả lại đơn khởi kiện cho ông Công là không đúng.

2. Việc xác định thời hiệu khởi kiện khi ông Công khởi kiện vụ án hành chính tại TAND tỉnh Bình Dương năm 2017

Từ ngày ông Công biết được nội dung Quyết định hành chính và GCNQSDĐ (23/02/2010) đến ngày ông khởi kiện vụ án hành chính lần thứ hai tại TAND tỉnh Bình Dương (27/7/2017) là hơn 7 năm. Tuy nhiên, năm 2012, ông đã khởi kiện tại TAND thị xã Dĩ An và bị trả lại đơn khởi kiện. Việc TAND thị xã Dĩ An trả lại đơn khởi kiện là không đúng quy định của pháp luật nên ông Công không thực hiện được việc khởi kiện trong phạm vi thời hiệu khởi kiện là do lỗi của TAND thị xã Dĩ An.

Theo điểm a khoản 2 Điều 12 Nghị quyết số 02/2011/NQ-HĐTP thì: Lỗi của cơ quan nhà nước làm cho chủ thể có quyền khởi kiện không thể khởi kiện trong phạm vi thời hiệu khởi kiện được coi là trở ngại khách quan, không tỉnh vào thời hiệu khởi kiện. Do đó, ngày 27/7/2017, ông Công có đơn khởi kiện lại vụ án hành chính đối với 02 Quyết định hành chính và 04 GCNQSDĐ nêu trên là trong thời hiệu khởi kiện. TAND tỉnh Bình Dương đình chỉ giải quyết vụ án vì hết thời hiệu khởi kiện là không đúng, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của ông Công.

3. Xử lý trong trường hợp khởi kiện vụ án hành chính có liên quan đến tranh chấp dân sự

Tại đơn khởi kiện, ông Công đề nghị hủy hai quyết định hành chính giải quyết tranh chấp đất đai và yêu cầu hủy 04 GCNQSDĐ. Lẽ ra, trong trường hợp này, TAND cấp sơ thẩm phải hướng dẫn ông Công rút đơn khởi kiện vụ án hành chính và làm đơn khởi kiện vụ án dân sự. Các trường hợp sau đây có thể xảy ra:

Một là, trường hợp ông Công rút đơn khởi kiện vụ án hành chính và có đơn khởi kiện vụ án dân sự thì Tòa án căn cứ vào điểm c khoản 1 Điều 143 Luật Tổ tụng hành chính đình chỉ vụ án hành chính và căn cứ vào khoản 1 Điều 34 Bộ luật TTDS, xem xét, giải quyết đồng thời hai yêu cầu của đương sự trong cùng một vụ án theo thủ tục chung do pháp luật tố tụng dân sự quy định để giải quyết dứt điểm vụ án.

Hai là, trường hợp ông Công không rút đơn khởi kiện vụ án hành chính mà đồng thời khởi kiện vụ án dân sự thì Tòa án căn cứ vào điểm d khoản 1 Điều 141 Luật TTHC tạm đình chỉ vụ án hành chính để chờ kết quả giải quyết vụ án dân sự.

Ba là, trường hợp ông Công chỉ yêu cầu hủy GCNQSDĐ thì Tòa án phải tôn trọng “Quyền quyết định và tự định đoạt của người khởi kiện” theo quy định tại Điều 8 Luật TTHC, theo đó thì Tòa án phải xem xét thụ lý, giải quyết vụ án theo quy định của Luật TTHC.

Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh không phát hiện ra sai lầm của Tòa án cấp sơ thẩm nên đã ra Quyết định giải quyết việc kháng cáo đổi với Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án số 109/2018/QĐ-PT ngày 24/4/2018 với nội dung không chấp nhận kháng cáo của ông Công là không đúng.

Trên đây là một số vấn đề cần rút kinh nghiệm trong quá trình kiểm sát giải quyết vụ án hành chính “Khiếu kiện quyết định hành chính trong việc giải quyết tranh chấp đất đai và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”, VKSND tối cao thấy cần thông báo đến các VKSND cấp cao, các VKSND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các VKSND cấp huyện để rút kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính./.