Nguồn án lệ về tội “Bắt, giữ người trái pháp luật” (Quyết định giám đốc thẩm số 14/2023/HS-GĐT)
NGUỒN ÁN LỆ VỀ TỘI “BẮT, GIỮ NGƯỜI TRÁI PHÁP LUẬT” (QUYẾT ĐỊNH GIÁM ĐỐC THẨM SỐ 14/2023/HS-GĐT)
Quyết định giám đốc thẩm số 14/2023/HS-GĐT ngày 14/6/2023 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng hủy Quyết định đình chỉ việc xét xử phúc thẩm và Quyết định đình chỉ việc xét xử phúc thẩm của Toà án nhân dân tỉnh Đắk Lắk; huỷ Bản án hình sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk về tội “Bắt, giữ người trái pháp luật”.
Nội dung hủy án:
“[1]. Về tội danh: trong quá trình bắt giữ anh Nguyễn Văn Nhất Th trái pháp luật để đòi nợ, các bị cáo Trần Thị Th, Đào Duy T, Văn Hồng M, Nguyễn Văn Đ, Nguyễn Duy Tr và Đặng Văn H còn có các hành vi đe dọa dùng vũ lực, uy hiếp tinh thần, ép buộc lên xe ô tô rồi đưa bị hại di chuyển đến nhiều địa điểm khác nhau, tại những địa phương khác nhau, với mục đích buộc anh Nhất Th phải mượn được tiền của người thân để giao cho Trần Thị Th. Tại Biên bản ghi lời khai ngày 14/12/2021 (bút lục số 112), anh Nhất Th khai “khi đi trên đường vào trung tâm huyện Buôn Đôn, tôi bị nhóm anh Đ ép, yêu cầu trả trước số tiền một tỷ đồng cho bà Th, cụ thể M nói: mày trả trước một tỷ đồng cho bọn tao mới được về”; Biên bản ghi lời khai ngày 07/6/2021 của Nguyễn Văn Đ (bút lục 793): trên đường đi, Trọng bảo chở Th đi qua Ea Súp nhưng tôi bảo đưa lên huyện Buôn Đôn rồi tính tiếp, tôi đưa điện thoại Iphone 12 cho Th để gọi điện cho người thân vay tiền, tôi và M nói “ít nhất hôm nay mày phải lo được một tỷ thì mới cho về”; tại các Biên bản ghi lời khai ngày 06/6/2021 của Nguyễn Duy Tr (bút lục 661) và ngày 20/7/2021 của Văn Hồng M (bút lục 324) có cùng nội dung như trên. Do đó, ngoài hành vi “Bắt, giữ người trái pháp luật” đã bị Toà án cấp sơ thẩm xét xử thì hành vi của các bị cáo đã đủ yếu tố cấu thành tội “Cưỡng đoạt tài sản” quy định tại Điều 170 của Bộ luật Hình sự. Bản án hình sự sơ thẩm số 279/2022/HSST ngày 29/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk xử phạt các bị cáo về tội “Bắt, giữ người trái pháp luật” là đúng nhưng chưa xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Cưỡng đoạt tài sản” là bỏ lọt tội phạm.
[2]. Quá trình các bị cáo bắt giữ anh Nhất Th trái pháp luật, Duy T khai nhận có giữ 01 điện thoại di động nhãn hiệu Iphone 11 Promax của anh Nhất Th. Cơ quan điều tra tách ra xử lý sau với lý do chưa làm rõ được ai là người chiếm đoạt là không phù hợp vì chuỗi hành vi của các bị cáo diễn ra trong cùng thời điểm, liên tục và có liên quan với nhau, nên cần phải giải quyết trong cùng vụ án mới đảm bảo nguyên tắc không làm ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án và công bằng khi quyết định hình phạt. Ngoài ra, quá trình điều tra, khi trích xuất dữ liệu tin nhắn thông qua ứng dụng Zalo trên điện thoại của Nguyễn Văn Đ, Nguyễn Duy Tr thể hiện nội dung Đô nhắn gửi cho Tr: “bà này giàu lắm nó không lên thì mình nhận bà ý một trăm triệu” (tại các bút lục từ số 749 đến số 756) nhưng các cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm chưa điều tra làm rõ giữa Trần Thị Th và các bị cáo khác có thoả thuận trả tiền công hay không, nếu có thì Th sẽ trả bao nhiêu, để xử lý theo quy định của pháp luật là thiếu sót.”