Thông báo rút kinh nghiệm số 894/TB-VKSTC ngày 21/11/2019 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về vụ án hình sự bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hủy án để xét xử sơ thẩm lại về phần trách nhiệm dân sự

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 894/TB-VKSTC NGÀY 21/11/2019 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO VỀ VỤ ÁN HÌNH SỰ BỊ KHÁNG NGHỊ THEO THỦ TỤC GIÁM ĐỐC THẨM HỦY ÁN ĐỂ XÉT XỬ SƠ THẨM LẠI VỀ PHẦN TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

1. Không xác định cụ thể phần trách nhiệm dân sự phải bồi thường của các bị cảo phạm tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Khoản 1 Điều 42 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: "người phạm tội phải trả lại tài sản đã chiếm đoạt cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp, phải sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại vật chất đã được xác định do hành vi phạm tội gây ra". Điều 616 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định: "trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại thì những người đó phải liên đới bồi thường cho người bị thiệt hại; trách nhiệm bồi thường của từng người cùng gây thiệt hại được xác định tương ứng với mức độ lỗi của mỗi người, nếu không xác định được mức độ lỗi thì họ phải bồi thường thiệt hại theo phần bằng nhau".

Trong vụ án này, Trần Thị Bạch Huệ đã lừa đảo chiếm đoạt tài sản của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Á với số tiền là 45.624.282.545 đồng và 600 chỉ vàng, trong đó, Trần Thị Kim Luyến giúp sức cho Huệ chiếm đoạt 4.270.000.000 đồng của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Á. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên buộc Trần Thị Kim Luyền phải liên đới cùng Trần Thị Bạch Huệ bồi thường số tiền 4.270.000.000 đồng là đúng. Tuy nhiên, Tòa án không căn cứ vào tính chất, mức độ phạm tội của mỗi bị cáo đối với hậu quả gây ra để xác định cụ thể phần bồi thường của từng bị cáo. Việc Tòa án quyết định Trần Thị Kim Luyến phải bồi thường “sau khi Trần Thị Bạch Huệ hết khả năng bồi thường" là không đúng quy định của pháp luật, gây khó khăn cho việc thi hành án.

2. Xác định trách nhiệm bồi thưởng dân sự không đúng quy định của pháp luật

Các bị cáo Nguyễn Minh Bảo, Nguyễn Ngọc Nguyên Khánh, Nguyễn Phương Giang và Châu Thùy Dương bị kết án về tội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng", không phải là đồng phạm với Trần Thị Bạch Huệ về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Do đó, các bị cáo này không có trách nhiệm liên đới cùng Huệ bồi thường số tiền mà Huệ đã chiếm đoạt của Ngân hàng Việt Á. Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm tuyên buộc các bị cáo này phải cùng Trần Thị Bạch Huệ liên đới bồi thường cho Ngân hàng thương mại Cổ phần Việt Á là sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật.

Khi thực hành quyền công tổ, kiểm sát xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, Kiểm sát viên không phát hiện ra những sai lầm trong việc tuyên trách nhiệm bồi thường dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm để khắc phục kịp thời là thiếu sót cần phải rút kinh nghiệm.

Vụ 7 đề nghị Viện kiểm sát các địa phương tổ chức nghiên cứu, tham khảo, rút kinh nghiệm chung trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử án hình sự.