Quản lý doanh nghiệp tư nhân và thực hiện quyền của chủ doanh nghiệp tư nhân trong một số trường hợp đặc biệt được quy định như thế nào?
Quản lý doanh nghiệp tư nhân và thực hiện quyền của chủ doanh nghiệp tư nhân trong một số trường hợp đặc biệt được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi là chủ một doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ logistics. Gần đây, do phải đi công tác dài hạn ở nước ngoài, tôi dự định ủy quyền cho em trai tôi thay mặt mình quản lý, điều hành một số công việc của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tôi không biết pháp luật có cho phép ủy quyền hay không? Và trong một số trường hợp đặc biệt thì quyền của chủ doanh nghiệp tư nhân sẽ được thực hiện như thế nào? Mong Luật sư hỗ trợ, giải đáp!
MỤC LỤC
1. Quản lý doanh nghiệp tư nhân được quy định như thế nào?
Trả lời:
1. Quản lý doanh nghiệp tư nhân được quy định như thế nào?
Doanh nghiệp tư nhân là loại hình kinh doanh đặc biệt, nơi quyền lực và trách nhiệm tập trung tuyệt đối vào chủ doanh nghiệp tư nhân. Điều 190 Luật Doanh nghiệp 2020 đã cụ thể hóa nguyên tắc này bằng việc xác lập vai trò trung tâm của chủ doanh nghiệp trong điều hành và đại diện pháp lý như sau:
“Điều 190. Quản lý doanh nghiệp tư nhân
1. Chủ doanh nghiệp tư nhân có toàn quyền quyết định đối với tất cả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tư nhân, việc sử dụng lợi nhuận sau khi đã nộp thuế và thực hiện nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật.
2. Chủ doanh nghiệp tư nhân có thể trực tiếp hoặc thuê người khác làm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc để quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh; trường hợp này, chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm về mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tư nhân.
3. Chủ doanh nghiệp tư nhân là người đại diện theo pháp luật, đại diện cho doanh nghiệp tư nhân với tư cách người yêu cầu giải quyết việc dân sự, nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài, Tòa án, đại diện cho doanh nghiệp tư nhân thực hiện quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.”
Việc trao cho chủ doanh nghiệp tư nhân toàn quyền quyết định đối với các nội dung được nêu tại khoản 1 Điều 190 Luật Doanh nghiệp 2020 không chỉ mở ra cơ hội cho chủ doanh nghiệp phát huy tối đa quyền kiểm soát của mình mà còn đặt ra trách nhiệm vô hạn đối với toàn bộ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Điều này đặc biệt thuận tiện cho người sáng lập doanh nghiệp và có mong muốn giữ quyền kiểm soát cao nhất trong doanh nghiệp của mình. Nhưng cũng chính bởi nét đặc thù này khiến doanh nghiệp tư nhân gặp không ít rủi ro pháp lý và hạn chế khi mở rộng thị trường kinh doanh.
Để bảo đảm tính linh hoạt trong quản lý doanh nghiệp cũng như khẳng định quyền tự chủ của chủ doanh nghiệp tư nhân, pháp luật cho phép chủ thể này có thể trực tiếp hoặc thuê một người khác làm Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc để thực hiện việc điều hành. Tuy nhiên, dù lựa chọn hình thức quản lý nào, chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với mọi hoạt động và rủi ro phát sinh từ doanh nghiệp. Ngoài ra, chủ doanh nghiệp tư nhân cũng là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp tư nhân và đại diện cho doanh nghiệp trong các tranh chấp liên quan trước Trọng tài hoặc Tòa án.
2. Thực hiện quyền của chủ doanh nghiệp tư nhân trong một số trường hợp đặc biệt được quy định như thế nào?
Căn cứ theo quy định tại Điều 193 Luật Doanh nghiệp 2020 về việc thực hiện quyền của chủ doanh nghiệp tư nhân trong một số trường hợp đặc biệt như sau:
“Điều 193. Thực hiện quyền của chủ doanh nghiệp tư nhân trong một số trường hợp đặc biệt
1. Trường hợp chủ doanh nghiệp tư nhân bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc thì ủy quyền cho người khác thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.
2. Trường hợp chủ doanh nghiệp tư nhân chết thì người thừa kế hoặc một trong những người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật là chủ doanh nghiệp tư nhân theo thỏa thuận giữa những người thừa kế. Trường hợp những người thừa kế không thỏa thuận được thì đăng ký chuyển đổi thành công ty hoặc giải thể doanh nghiệp tư nhân đó.
3. Trường hợp chủ doanh nghiệp tư nhân chết mà không có người thừa kế, người thừa kế từ chối nhận thừa kế hoặc bị truất quyền thừa kế thì tài sản của chủ doanh nghiệp tư nhân được xử lý theo quy định của pháp luật về dân sự.
4. Trường hợp chủ doanh nghiệp tư nhân bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thì quyền và nghĩa vụ của chủ doanh nghiệp tư nhân được thực hiện thông qua người đại diện.
5. Trường hợp chủ doanh nghiệp tư nhân bị Tòa án cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định thuộc phạm vi ngành, nghề kinh doanh của doanh nghiệp thì chủ doanh nghiệp tư nhân tạm ngừng, chấm dứt kinh doanh ngành, nghề có liên quan theo quyết định của Tòa án hoặc chuyển nhượng doanh nghiệp tư nhân cho cá nhân, tổ chức khác.”
Có thể thấy, quy định không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ doanh nghiệp, người thừa kế và các chủ thể khác có liên quan mà còn là cơ sở pháp lý vững chắc để doanh nghiệp tư nhân có thể tiếp tục kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động một cách hợp pháp khi xảy ra các sự kiện đặc biệt được liệt kê cụ thể tại Điều khoản trên. Đây không những là cơ chế cân bằng giữa quyền tự do kinh doanh của cá nhân, tổ chức với sự ổn định, minh bạch trong quản lý doanh nghiệp mà qua đó, quy định còn thể hiện rõ tính chặt chẽ, đồng bộ của pháp luật, bảo đảm sự giám sát của Nhà nước trong hoạt động kinh doanh.
Như vậy, trong trường hợp của bạn, việc không thể điều hành doanh nghiệp do vướng bận lịch công tác ở nước ngoài trong thời gian dài không là một trong các trường hợp đặc biệt nêu trên. Tuy nhiên, hiện nay, pháp luật không có điều khoản cấm chủ doanh nghiệp tư nhân được phép ủy quyền cho người khác quản lý, điều hành một số công việc. Để không làm ảnh hưởng đến tính minh bạch, hợp pháp trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp tư nhân, bạn cùng với người được ủy quyền nên thỏa thuận, thống nhất với nhau về phạm vi ủy quyền, thời hạn ủy quyền, thù lao, quyền, nghĩa vụ hợp pháp của các bên và các vấn đề pháp lý khác có liên quan một cách rõ ràng, chi tiết.
Trân trọng./.