Đề xuất Án lệ về việc xác định thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế

ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ VIỆC XÁC ĐỊNH THỜI GIAN KHÔNG TÍNH VÀO THỜI HIỆU KHỞI KIỆN CHIA DI SẢN THỪA KẾ

Tình huống pháp lý:

Tranh chấp về chia di sản thừa kế là loại tranh chấp phức tạp, trong đó việc xác định thời hiệu khởi kiện có ý nghĩa quyết định. Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này, di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản. Tuy nhiên, khi xác định thời hiệu cần xem xét các khoảng thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện theo quy định pháp luật. Ví dụ, theo Nghị quyết 58/1998/NQ-UBTVQH, khoảng thời gian từ 01/7/1996 đến 01/01/1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện đối với tranh chấp thừa kế nhà ở và quyền sử dụng đất.

Nội dung đề xuất án lệ:

“Tòa án đã tiến hành lấy lời khai của ông Đặng Đình T và Đỗ Văn Q là hai thợ xây chính thời điểm đó và là người nhận tiền công từ vợ chồng ông T bà L, ông T và ông Q có khai: khi đó hai ông tham gia xây nhà mới cho vợ chồng ông T bà L, do nhà cũ dột nát không thể ở được nữa nên đập đi toàn bộ để xây dựng lại trên một phần nền móng cũ của nhà cũ do cụ L cụ R xây dựng trước đây, đồng thời có sử dụng lại đòn tay tre của nhà cũ để làm nhà hiện nay (bút lục 289, 290); Mặt khác, theo kết quả xác minh tại UBND xã B đồng thời tại lời khai ban đầu của bà L có trong hồ sơ vụ án đều thể hiện: nhà và đất tranh chấp trong vụ án có nguồn gốc là của các cụ nhà cụ L và cụ R chia cho vợ chồng cụ L và cụ R sử dụng, quản lý, sinh sống cùng con cháu trên đó, đây là nhà và đất duy nhất của cả gia đình cụ L cụ R, khi còn sống hai cụ cũng chưa bao giờ nói hay làm thủ tục cho vợ chồng ông T bà L hay bất kỳ ai nhà đất này, mà cả nhà vẫn sử dụng chung, năm 1989 vợ chồng cụ L và cụ R khi đó đã cao tuổi, ông Q, bà V và ông K, ông T đều đi thoát ly làm việc xa nhà, chỉ có mẹ con bà L thường xuyên ở nhà đất này nên khi nhà dột nát không ở được nữa thì vợ chồng bà L ông T đập đi xây mới, việc này cũng chỉ chứng minh vợ chồng ông T bà L là người đứng ra thuê thợ, trả tiền công cho thợ xây, công sức đóng góp của vợ chồng ông T bà L với nhà đất này nhiều hơn đồng thừa kế khác chứ không đủ căn cứ chứng minh ngôi nhà cùng toàn bộ công trình xây dựng trên đất thuộc quyền sử dụng, quản lý của vợ chồng ông T bà L; việc bố mẹ già yếu, nhà hỏng thì ông T bà L xây dựng nhà được coi như là xây cho bố mẹ dưỡng già. Do đó, HĐXX xác định tại thời điểm mở thừa kế, di sản do cụ L và cụ R để lại gồm có đất và nhà ở trên đất nên căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 và Nghị quyết 58/1998/NQ-UBTVQH ngày 20/8/1998 thì khoảng thời gian từ ngày 01/7/1996 đến 01/01/1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện vụ án. Vì vậy, việc khởi kiện của nguyên đơn là còn thời hiệu.”